Γιατί η κβαντομηχανική είναι πανταχού παρούσα και επανέρχεται σταθερά σε όλα σχεδόν τα νέα αποκρυφιστικά σενάρια;
Απαντάει ο Στέφανος Τραχανάς, κβαντικός φυσικός:
Είναι ένα τυπικό κοκτέιλ του διαβόητου «new age» –της Νέας Εποχής– που ανθεί στις ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Το κοκτέιλ ιδεών που περιλαμβάνει λίγο ανατολικό μυστικισμό, μια απροσδιόριστη θρησκευτικότητα αγνώστου θρησκείας και, βέβαια, ένα «επιστημονικό» περιτύλιγμα που ακούει στο όνομα κβαντομηχανική.
Αρκούντως ακατάληπτη στους ίδιους, ώστε η κάθε είδους μεταφυσική και θαυματολογία να μπορεί να χωθεί μέσα εκεί. Μια επίσκεψη στο amazon –στην κατηγορία βιβλίων Quantum Physics– είναι αποκαλυπτική. Παραθέτω μερικούς τίτλους: Κβαντική φυσική του θεού, Κβαντική θεραπεία, Κβαντική αυτοΐαση, Κβαντομηχανική για την ψυχή σας, Φυσική του χριστιανισμού (σίγουρα κβαντική), Κβαντικός βουδισμός, Κβαντικός ιουδαϊσμός κ.λπ., κ.λπ. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος.
Πηγή:
https://www.efsyn.gr/epistimi/mihanes-toy-noy/185623_pos-yperfysiko-pareisfreei-sti-fysiki
<>
Οι φυσικοί Fritjof Capra και David Bohm συνδυάζουν τον ινδουιστικό μυστικισμό με την φυσική θεωρία.
<>
Ισχύει η Συγχρονιτικότητα;
Η συγχρονιτικότητα μπορεί να συμβεί είτε από το Θεό είτε από τον διάβολο και τους δαίμονες.
Ο Θεός αν θέλει μπορεί να βάλει την ίδια σκέψη σε δύο ανθρώπους με σκοπό την σωτηρία τους.
Αλλα το ίδιο μπορεί να το κάνει και ο διάβολος και οι δαίμονες ως πνεύματα που είναι για να ρίξουν τους ανθρώπους σε πλάνες, σε αποκρυφισμό, μαγεία, Βουδισμό κλπ.
Η συγχρονιτικότητα που διδάσκει ο Βουδισμός και ο Carl Jung είναι αποκρυφισμός, πλάνη του διαβόλου, και συμβαίνει με την δύναμη του διαβόλου και των δαιμόνων. Δεν υπάρχει καμιά κοινωνική ενεργειακή σύνδεση όπως πλανεμένα διδάσκουν.
Ο Carl Jung (1875-1961) ήταν ένας Ελβετός ψυχίατρος και συνάδελφος του Φρόυντ, που απομακρύνθηκε από τη Φροϋδική ψυχανάλυση και ίδρυσε τη δική του σχολή αναλυτικής ψυχολογίας.
Ο Jung πίστευε στην αστρολογία, στον πνευματισμό, στην τηλεπάθεια, στην τηλεκίνηση, στην ενόραση και στην Εξωαισθητηριακή Αντίληψη. Πέρα από το ότι πίστευε σε σωρεία παραφυσικών και αποκρυφιστικών ιδεών, ο Jung πρόσθεσε και δυο καινούργιες: τη συγχρονικότητα και το συλλογικό ασυνείδητο.
Μην διαβάζεις αγαπητή Μάγια καθόλου βιβλία και άρθρα του Carl Jung. Όλα αυτά που διδάσκει ο Carl Jung είναι πλάνες και αποκρυφισμός.
Στο πείραμα για την συγχρονιτικοτητα στους πιθήκους ή άλλα ζώα μπορεί εύκολα να επέμβει ο διάβολος και οι δαίμονες για να δώσουν την εντύπωση ότι υπάρχει ενεργειακή σύνδεση κλπ.
<>
Ο Carl Jung θεωρούσε την κινέζικη μαντική μέθοδο του I Ching σαν έκφραση της Αρχής της Συγχρονικότητας
Ο Carl Jung δέχονταν επίσης την ύπαρξη μιας “περίεργης αλληλεξάρτησης των αντικειμενικών στοιχείων μεταξύ τους, καθώς και με τις υποκειμενικές (ψυχικές) καταστάσεις του παρατηρητή”. Μάλιστα εντόπισε δείγματα αυτής της αλληλεξάρτησης – που θεωρούσε άρρηκτα δεμένη με την έννοια της Συγχρονικότητας – τόσο στις ψυχιατρικές του σπουδές, όσο και στην έρευνά του πάνω στις εσωτεριστικές πρακτικές.
Έτσι, θεωρούσε την κινέζικη μαντική μέθοδο του I Ching σαν έκφραση της Αρχής της Συγχρονικότητας. Θεωρούσε ότι αυτό που θεωρούμε εμείς – στη Δύση – σαν είναι το κύριο ενδιαφέρον της κινέζικης σκέψης ενώ αυτό που εμείς λατρεύουμε σαν αιτιότητα περνάει σχεδόν απαρατήρητο. Ενώ η Δυτική σκέψη προσεκτικά ζυγιάζει, επιλέγει, ταξινομεί και απομονώνει, η Κινέζικη μια πιο ολιστική εικόνα του κόσμου, δίνοντας σημασία και στην παραμικρή λεπτομέρεια που συνθέτει μια στιγμή. Κάθε στιγμή απαρτίζεται από όλα αυτά τα “ασήμαντα” συστατικά.
Αργότερα, ο Jung προέκτεινε την έννοια της Συγχρονικότητας και στην Αστρολογία. Όταν μάλιστα ανέφερε το ενδιαφέρον του για την Αστρολογία και την πεποίθησή του για τη μελλοντική της χρησιμότητα, με ένα γράμμα του στον Freud, ο τελευταίος αντέδρασε, κατηγορώντας τον Jung ότι είχε πέσει θύμα της “μαύρης παλίρροιας του βούρκου του αποκρυφισμού”.
<>
O Terence Hines μας εξηγεί για ποιο λόγο δεν ισχύουν η φωτογραφία Kirlian και η αύρα
O Terence Hines μας εξηγεί για ποιο λόγο δεν ισχυεί η φωτογραφία Kirlian και η αύρα:
"Οι ζωντανοί οργανισμοί... έχουν υγρασία. Όταν ο ηλεκτρισμός διέρχεται από το ζωντανό αντικείμενο, παράγει μια περιοχή ιονισμένου αερίου γύρω του, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει υγρασία πάνω του. Αυτή η υγρασία μεταφέρεται από το αντικείμενο στην περιοχή γαλακτώματος της φωτογραφικής πλάκας και προκαλεί μια αλλαγή της κατανομής του ηλεκτρικού της φορτίου. Αν το αντικείμενο φωτογραφηθεί στο κενό, όπου δεν υπάρχει ιονισμένο αέριο, δεν εμφανίζεται καμία φωτογραφία Κίρλιαν. Αν η φωτογραφία Κίρλιαν οφειλόταν σε ένα θεμελιώδες παραφυσικό πεδίο ζωτικής ενέργειας, δεν θα έπρεπε να εξαφανίζεται σε ένα απλό κενό" (Terence Hines, Pseudoscience and the Paranormal, Prometheus Books, Buffalo, NY 2003).
<>
Οι μέθοδοι θεραπεία αύρας, ζωγραφική αύρας κλπ. που σχετίζονται με την αύρα είναι πλάνη και διδασκαλίες της Νέας Εποχής (New Age). Μερικές από αυτές είναι οι εξής:
Aura therapy, Aura healing (Θεραπεία αύρας), Φωτογραφία Κίρλιαν
Φωτογραφία Κίρλιαν, διάβασμα αύρας
Ζωγραφική αύρας (Aura painting)
Αύρα σόμα (Aura soma)
<>
Αυτό που λέει παρακάτω ο Korotkov είναι λάθος.
Λέει: "Σε μερικές περιπτώσεις σημειώθηκε πως οι ανθρώπινες «ψυχές» που υπέστησαν κάποιου είδους βίαιο ή απροσδόκητο θάνατο εκδηλώνουν, συνήθως, μια κατάσταση σύγχυσης όσον αφορά τη διαχείριση της ενέργειάς τους και επιστρέφουν στο φυσικό σώμα μέρες μετά τον θάνατο. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να οφείλεται σε ένα πλεόνασμα αχρησιμοποίητης ενέργειας".
Αυτό είναι λάθος και διδασκαλία αντίθετη με την Αλήθεια του Χριστιανισμού.
Η ψυχή δεν επιστρέφει στο σώμα με την θέλησή της. Είναι λάθος αυτό που λέει ότι η ψυχή επιστρέφει στο σώμα από ένα πλεόνασμα αχρησιμοποίητης ενέργειας.
Αυτό που ισχύει και μας το λέει η Αγία Γραφή, είναι ότι μετά το θάνατό είναι η κρίση της ψυχής.
Μία ψυχή επιστρέφει στο σώμα μόνο με θαύμα του Θεού ή κάποιου Αγίου της Εκκλησίας το οποίο το λέμε ανάσταση (νεκρανάσταση). Υπάρχουν άνθρωποι που πέθαναν και αναστήθηκαν και στην Αγία Γραφή και στην ιστορία της Εκκλησίας.
Δηλαδή μια ψυχή δεν μπορεί να επιστρέψει στο σώμα από μόνη της λόγω πλεονάσματος αχρησιμοποίητης ενέργειας.
<>
New Age, New Aids.
<>
Ένα πρόσωπο μπορεί να έχει μεταφυσικές δυνάμεις μόνο με την δύναμη του Θεού ή του διαβόλου. Αν το πρόσωπο αυτό δεν είναι σωστός ενάρετος Χριστιανός με Θεία Εξομολόγηση κλπ. τότε αυτά τα χαρίσματα που έχει είναι από τον διάβολο. Αν ασχολείται με αποκρυφισμό, μαγεία, μαντεία, New Age, κλπ. τότε 100% οι μεταφυσικές δυνάμεις που έχει είναι από τον διάβολο.
Τα χαρίσματα από τον Θεό (διορατικό, προορατικό κλπ.) δίνονται μόνο σε Ορθόδοξους Χριστιανούς που εξομολογούνται και έχουν αγία ζωή. Και δίνονται μετά από πολύ καιρό συνήθως. Και τις περισσότερες φορές δίνονται από το Θεό σε αυτούς χωρίς οι ίδιοι να το έχουν καταλάβει. Και αυτό το επιτρέπει ο Θεός να μην το καταλάβουν ότι έχουν το διορατικό χάρισμα, για να μην πέσουν σε υπερηφάνια.
<>
Αν κάποιος ασχολείται με μαγεία και μαντεία είναι πολύ πιθανόν ο διάβολος να του δώσει "διόραση" ως δαιμονική ενέργεια για να τον κρατήσει στην πλάνη. Δηλ. να του δείχνει ο διάβολος "ταινίες" στο μυαλό του.
<>
Η ομοιοπαθητική είναι δεκτή Χριστιανικά μόνο με φυτικά προϊόντα τα οποία να μην έχουν "διαβαστεί" με ευχές μαγείας ή αποκρυφισμού ή από άλλες θρησκείες.
<>
Στην Αγία Γραφή και σε όλο τον Χριστιανισμό αυτό που κάποιοι ονομάζουν "διόραση" ή "τηλεπάθεια" λέγεται διορατικό χάρισμα και προορατικό χάρισμα και είναι χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, τα οποία τα δίνει ο Θεός ΜΟΝΟ στους ενάρετους και αγιασμένους κοντά στη Θεία Εξομολόγηση εν ζωή Χριστιανούς με μοναδικό σκοπό την σωτηρία των ψυχών μας.
Το προορατικό και το διορατικό χάρισμα των εν ζωή Αγίων συμβαίνει από το Θεό κι όχι από την δύναμη του μυαλού τους.
<>
Μία "διόραση" μπορεί να είναι είτε από το Θεό, είτε από τον διάβολο. Από το μυαλό μας μπορεί να είναι μόνο ως υποψία, ως υπόθεση.
Δηλ. π.χ. υποψιάζομαι ή υποθέτω ότι μπορεί να γίνει σεισμός... αλλά αν το υποψιάζομαι αυτό συχνά ως έμμονη ιδέα (φόβο), κάποια στιγμή θα γίνει όντως σεισμός και μετά μπορεί να νομίζω ότι έχω διόραση, ότι είδα ότι θα γίνει σεισμός.
Αν ποτέ δούμε κάποια διόραση ή θεολογικό όνειρο ή όραμα δέν πρέπει να δώσουμε καμία σημασία ούτε να τα ερμηνεύσουμε μόνοι μας αλλά πρέπει να το πούμε στον Πνευματικό μας Πατέρα στη Θεία Εξομολόγηση, γιατί μπορεί ο διάβολος ή οι δαίμονές του να μας παρουσιάστηκαν μεταμορφωμένοι σε ανθρώπους ή Αγίους ή αγγέλους κλπ., όπως λέει στην Καινή Διαθήκη το Β´ Κορ 11, 14 ότι: "ο σατανάς μεταμφιέζεται σε άγγελο φωτός".
Επειδή ο Θεός ξέρει ότι ο διάβολος εκμεταλλεύεται διοράσεις, όνειρα, οράματα κλπ. για να μας πλανέψει, ο Θεός σπάνια δίνει όνειρα, διοράσεις, οράματα για να μας πει κατι. Τα δίνει μόνο στους ενάρετους και αγίους εν ζωή ανθρώπους με σκοπό την σωτηρία μας. Ακόμη και αυτοί οι ενάρετοι και αγιασμένοι άνθρωποι που θα δουν μία εκ Θεού διόραση ή όραμα ή θεολογικό όνειρο πρεπει να το πούν στον Πνευματικό τους και εκείνος θα τους πει αν είναι όντως εκ Θεού ή όχι.
<>
Το "μάτι" είναι ένας είδος μαγείας. Επίσης, την έκφραση "φτου σου να μη σε ματιάσω" δεν κάνει να την λέμε γιατί κι αυτό είναι ένα είδος μαγείας. Επίσης δεν κάνει να πηγαίνουμε σε ξεματιάστρες, όπως επίσης δεν κάνει να μας ξεματιάζει κάποιος άλλος γιατί τα λόγια που λένε είναι κι αυτά μαγεία, περιλαμβάνουν λόγια μαγείας.
Αν νομίζουμε ότι είμαστε ματιασμένοι, τότε θα πάμε ΜΟΝΟ σε έναν Ορθόδοξο ιερέα και θα του το πούμε και εκείνος θα μας διαβάσει την ευχή κατά της βασκανίας δηλ. κατά του ματιάσματος.
<>
Ο σκέτος αγνός θαυμασμός για κάτι δεν είναι κάτι το κακό. Το "μάτι" θα λειτουργήσει αν κοιτάξουμε κάτι με θαυμασμό και ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ με κακία και φθόνο. Επίσης, αν κάποιος είναι κοντά στη συχνή Θεία Εξομολόγηση δεν θα τον πιάσει το "μάτι".
<>
Ο διάβολος μπορεί να μάς κάνει πολλά κόλπα και να νομίζουμε εμείς ότι έχουμε διόραση ή προφητικό χάρισμα ή τηλεπάθεια ή ότι βλέπουμε όνειρα που πραγματοποιούνται κλπ.
π.χ. Μπορεί κάποιος να δει σε όνειρο ή σε διόραση ή σε όραμα ή απλά ως σκέψη, σε ποια σχολή θα περάσει, και όντως να περάσει σε αυτή τη σχολή.
Ο διάβολος ως πνεύμα βλέπει πώς έγραψαν στην εξεταστική όλοι οι φοιτητές και μπορεί εύκολα να υπολογίσει σε ποια σχολή θα περάσει κάποιος, αν π.χ. ανέβουν ή κατέβουν τα μόρια της σχολής. Επίσης, ο διάβολος ως πνεύμα βλέπει τους καθηγητές που διορθώνουν τα γραπτά και βγάζουν τα αποτελέσματα σε ποια σχολή περνάει ο καθένας πριν τα ανακοινώσουν επίσημα. Και με αυτόν τον τρόπο στέλνει ο διάβολος το αντίστοιχο όνειρο ή διόραση ή σκέψη.
Το ίδιο κάνουν και οι μάγοι και οι μάντεις σε αυτούς που πάνε να τους πουν το μέλλον. Επειδή ο διάβολος είναι πνεύμα και βλέπει τι γίνεται σε διάφορες μακρινές περιοχές από μας, πληροφορεί ανάλογα τους μάγους και τους μάντεις.
π.χ. Βλέπει ο διάβολος ότι στις πηγές του Νείλου στην Αιθιοπία βρέχει καταρρακτωδώς για πολλές ημέρες και υπολογίζει ότι ο Νείλος στην περιοχή της Αιγύπτου θα πλυμμηρίσει μετά από τόσες ημέρες ή εβδομάδες και το λέει στους μάγους και στους μάντεις της Αιγύπτου οι οποίοι το λένε στους ανθρώπους.
Άλλο ένα παράδειγμα είναι ότι ο διάβολος βλέπει ότι κάποιος άνθρωπος έχει μέσα του κάποια ασθένεια σε αρχική της μορφή και πληροφορεί τους μάγους ή τους μάντεις (ή μπορεί να το πει σε κάποιον ως διόραση) και αυτοί το λένε στους ανθρώπους ως πρόγνωση του μέλλοντος με σκοπό να αρχίσουν οι άνθρωποι να πιστεύουν στην μαγεία και στην μαντεία τα οποία είναι βαριές αμαρτίες όπου απομακρυνθούν τον άνθρωπο από την Εκκλησία, αποκτώντας ο διάβολος δικαιώματα στην ζωή και την ψυχή τους.
<>
Όταν η πίστη βγαίνει από την πόρτα, μπαίνει η δεισιδαιμονία από το παράθυρο.
<>
Δυστυχώς οι άνθρωποι που λένε ότι η διόραση κλπ. είναι ικανότητες του μυαλού μας έχουν πέσει θύματα του διαβόλου με σκοπό να τους κρατήσει στην υπερηφάνια (δηλ. να νομίζουν ότι έχουν υπερφυσικές ικανότητες και ότι κάποιοι είναι) ή να τους ρίξει στις πλάνες του New Age ή στη μαγεία ή στον αθεϊσμό κλπ. και έτσι να ζουν μακρυά από τον Χριστό και την σωτηρία της ψυχής τους.
Οποιαδήποτε υπερφυσική ικανότητα έχει κάποιος τού είναι δωσμένη είτε από τον Θεό, είτε από το διάβολο.
π.χ. υπάρχουν άνθρωποι που έχουν τρομερά καλό μνημονικό ή μαθαίνουν πανεύκολα πολλές ξένες γλώσσες ή κάνουν μαθηματικές πράξεις πολύ γρήγορα. Αυτές τις υπερφυσικές ικανότητες τους μυαλού τους μπορεί να τους τις έδωσε ο Θεός, για να βοηθήσουν την ανθρωπότητα, για να τις χρησιμοποιήσουν για επιστημονικές ανακαλύψεις, για την βοήθεια του πλησίον τους με οποιονδήποτε καλό τρόπο.
Δηλ. όλη αυτή η ξεχωριστή δύναμη του μυαλού τους, τους είναι δωσμένη από τον Θεό. Δεν την έχουν από μόνοι τους.
Τους την έδωσε για να την χρησιμοποιήσουν προς δόξαν Θεού. Και όχι προς δόξαν του διαβόλου.
<>
Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός – NLP
Οι ίδιοι οι ιδρυτές της πρακτικής του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού (NLP), Bandler και Grinder, αναφέρουν ότι έχουν επηρεαστεί από το σαμανισμό του Carlos Castaneda κατά τη κατασκευή του μοντέλου τους [Grinder, John; Bostic St. Clair (2001). Whispering In The Wind, σελίδα 174], έχοντας δανειστεί πολλές αρχές και ιδέες. Μεταξύ άλλων, τη “διπλή εισαγωγή” και την έννοια της “παύσης του κόσμου”, βασικές στη μοντελοποίηση του NLP.
Οι Lionel και Patricia Fanthorpe [Mysteries and Secrets of Voodoo, Santeria, and Obeah (2008)] βλέπουν μια ομοιότητα μεταξύ των μιμητικών διαδικασίων του NLP και τελετουργικών χαρακτηριστικών σε συγκρητικές θρησκείες.
Ο Hunt [Alternative Religions: A Sociological Introduction (2003)] διακρίνει ομοιότητες με Ανατολίτικες θρησκείες όσον αφορά την προσήλωση στην γενεαλογία του “γκουρού” που εφαρμόζει την πρακτική, η οποία και εμφανίζεται συχνά στους κύκλους της.
<>
New Age (yoga, reiki, gurus κλπ.): Τούρτα με μία σταγόνα υδροκαιάνιο μέσα.
<>
Βασικός στόχος του κινήματος της "Νέας Εποχής" (New Age) είναι η παγκόσμια αποδοχή των δογμάτων της και γι' αυτό ο αγώνας για προσηλυτισμό είναι διαρκής με μεθόδους πονηρές και απατηλές εκμεταλλευόμενη κάθε ανθρώπινη ανάγκη και αδυναμία. Η προσπάθεια αυτή ως βάση έχει τη θεοσοφία ενώ στις παρακλαδικές αυτής οργανώσεις δεν είναι δυνατόν να βρεί κάποιος άκρη αφού δεν συνδέονται οπωσδήποτε με αυστηρή ιεραρχική δομή ή ιδεολογική ταυτότητα. Πολλές απ' αυτές χαρακτηρίζονται ως ψυχολατρείες, πανχριστιανικές "υπερδογματικές" ομάδες, καταστροφικές λατρείες κλπ. Γενικώς οι οργανώσεις αυτές έχουν ως βάση τον αποκρυφισμό.
Ας είναι η προσοχή μας τεταμένη, συνδεόμενοι ορθά με την Μία, Αγία Εκκλησία του Χριστού, διότι οπωσδήποτε κάπου κοντά μας υπάρχει κάποιος ή κάποια οργάνωση ή κάποια τακτική που προσπαθεί να μας μολύνει και να μας συμπαρασύρει στο αντίχριστο πνεύμα της "Νέας Εποχής".
http://www.orthmad.gr/news/το-κίνημα-της-νέας-εποχής-new-age
<>
Η Φωτογραφία Κίρλιαν και η αύρα συνδέονται με Kundalini Yoga, Chakras και Ινδουϊσμό
Σε άρθρα που σχετίζονται με την Kundalini Yoga βλέπουμε ότι η τεχνική της φωτογραφίας Κίρλιαν και η αύρα συνδέονται με Yoga, Ινδουϊσμό, Τσάκρας κλπ. ινδουϊστικές διδασκαλίες του Κινήματος της Nέας Εποχής (New Age):
"Kundalini yoga net:
Yoga & Τσάκρας
Τσάκρα: 7 μαγικά κουμπιά στο σώμα σου
Η εσωτερική παράδοση περιέγραφε και αγιογραφούσε πάντα το ιδιαίτερο φως που ακτινοβολούν οι θείες μορφές. Όλοι οι υπόλοιποι έπρεπε απλώς να πιστέψουμε στην ύπαρξή του. Μέχρι που ανακαλύφθηκε η τεχνική της φωτογραφίας Κίρλιαν και τότε φανερώθηκε ένας υπέρλαμπρος κόσμος..."
<>
Οι Διαφραγματικές Αναπνοές σχετίζονται με yoga και Ινδουϊσμό
Οι Διαφραγματικές Αναπνοές σχετίζονται με yoga και Ινδουϊσμό και δεν πρέπει να τις κάνουμε. Οι Διαφραγματικές Αναπνοές ανήκουν στη Hatha Yoga και είναι Αναπνευστικές ασκήσεις (Prananayama). Το Prananayama είναι Ινδουϊστική γιόγκικη πρακτική: "Pranayama is the yogic practice of focusing on breath. In Sanskrit, prana means "vital life force", and yama means to gain control. In yoga, breath is associated with the prana, thus, pranayama is a means to elevate the prana shakti, or life energies. Pranayama is described in Hindu texts like the Bhagavad Gita and the Yoga Sutras of Patanjali. Later in Hatha yoga texts, it meant the complete suspension of breathing" (https://en.wikipedia.org/wiki/Pranayama).
<>
Όλες αυτές οι ψευδο-θεραπείες και New Age πρακτικές επίσης συνδέονται με τη «Θεοσοφική Εταιρεία», ένα σύστημα αποκρυφιστικών δοξασιών, ίδρυσε όπως είπαμε το 1875, η αριστοκράτισσα Έλενα Πέτροβνα Μπλαβάτσκυ (1831-1891).
Τα ιδεολογήματα του γερμανικού τμήματος της Θεοσοφικής Εταιρείας που ιδρύθηκε το 1884 και της Εταιρεία της Θούλης, καθώς και οι προεκτάσεις τους αποτέλεσαν τον ιδεολογικό πυρήνα και πρόδρομο των ναζιστικών «νέων πολιτισμών» και ιδεολογημάτων μετά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο καθώς και της ψευδο-θρησκευτικότητας του αποχαυνωτικού New Age (Νέα Εποχή) που αναπτύχθηκε το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.
H ψευδοθρησκευτικότητα του New Age συνδυάστηκε με θεραπευτικές τεχνικές «κοπανιστής ενέργειας» οι οποίες αντιλαμβάνονται τον νου σαν ένα «βιοϋπολογιστή», ικανό να επανα-προγραμματιστεί με τις σωστές εντολές. Πηγή: https://www.alfavita.gr/koinonia/262535_enantia-ston-mystikismo-kai-tin-antidrasi
<>
Ο νόμος της έλξης είναι μαγεία γιατί δεν ζητάς κάτι ως προσευχή από το Θεό ή τους Αγίους Του αλλά από κάτι απρόσωπο, από μια απρόσωπη δύναμη ή από το σύμπαν ή από το "τίποτα". Όταν δεν ζητάμε κάτι από τον Χριστό τον αληθινό Θεό ή τους Αγίους Του, τότε τα αιτήματά μας αυτά πάνε προς τον διάβολο. Και ο διάβολος τρέχει να τα εκπληρώσει ώστε ύστερα να πιστέψουμε ότι ο νόμος της έλξης μας εκπλήρωσε τα αιτήματά μας κι όχι ο Θεός. Ενώ στην πραγματικότητα τα έχει εκπληρώσει ο διάβολος, ο οποίος είναι πρόσωπο, κακό πνεύμα, άγγελος που έγινε δαίμονας και σκοπός του είναι να μας απομακρύνει από τον Χριστό τον αληθινό Θεό.
<>
• Ὁ διάβολος σέ δένει γιά κάποιο καιρό μέ ἀρρώστειες, δοκιμασίες κτλ. καί μετά σοῦ παρουσιάζει ἕνα σωτῆρα: reiki, gurus, yoga κλπ..
• Ὁ διάβολος δημιούργησε στούς Δυτικούς τό πρόβλημα (καπιταλισμός, ἄγχος) γιά νά προσφέρη τή λύσι τήν ὁποία θέλει (Βουδδισμός κττ.).
• Τό νά σέ διδάσκουν στό Βουδδισμό ὅτι διαλύεσαι δέν εἶναι ὑποβολή πού σέ ἀποκοιμίζει;
• Κατηγοροῦν τόν Χριστιανισμό γιά ὑποβολή καί δέχονται τό Βουδδισμό ὁ ὁποῖος λέει ὅτι οἱ devas, οἱ δαίμονες κττ. εἶναι προβολές τοῦ νοῦ τοῦ διαλογιζομένου!
Ἀπό τό βιβλίο: Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ, ΞΥΛΟΠΟΔΑΡΟΙ ΣΕ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΣΙΡΚΑ, Νάνοι μέ ροῦχα γιγάντων, Θρησκειολογικές μελέτες 2, Ἐκδόσεις Μορφή, Αθήνα 2015 (Περί Ἰνδουϊσμού, Βουδισμού, Γιόγκα κλπ.) [τηλ. 22950-32259]
<>
Ο διαλογισμός είναι Ινδουϊστική και Βουδιστική πρακτική όπου λατρεύονται ψεύτικοι θεοί δηλαδή δαιμόνια όπως μας λέει καθαρά η Αγία Γραφή. Όταν κάνει κάποιος διαλογισμό και γιόγκα ο διάβολος αποκτάει δικαιώματα στη ζωή του.
Ο Χριστός που είναι ο αληθινός Θεός μας λέει να μην ασχολούμαστε με πρακτικές που ανήκουν σε λατρείες ψεύτικων θεών δηλ. δαιμονίων. "Ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά» (Mατθ. 6,24).
<>
Στο δυτικό κόσμο η γιόγκα αρχικά παρουσιάστηκε σαν ένα είδος «γυμναστικής», σαν μέθοδος χαλαρώσεως και ψυχολογικής ηρεμήσεως. Η βασική της διαφορά από τη γνωστή γυμναστική βρίσκεται, εκτός των άλλων, στη χαρακτηριστική της ακινησία.
Οι ασκήσεις αυτές τοποθετούνται μέσα σε ένα πλαίσιο ινδουιστικών αντιλήψεων και αποτελούν στάδια ενός ευρύτερου όλου, μιας γενικότερης πνευματικής πορείας. Στην πλήρη τους ανέλιξη αποσκοπούν πολύ μακρύτερα από τα όρια μιας σωματικής ευεξίας. Αυτά που προηγούνται στις ασκήσεις γιόγκα όπως κι αυτά που έπονται – τα όποια κατά κανόνα οι πολλοί αγνοούν σχετίζονται στενά με συστήματα «διαλογισμού» και εμπειριών, που βρίσκονται φορτισμένα με ινδουϊστικές φιλοσοφικο-θρησκευτικές θεωρίες και αξιώματα, κυρίως με τη διδασκαλία περί μετενσαρκώσεως.
https://norfid.wordpress.com/2011/12/20/γιόγκα-yoga/
<>
Η προσευχή είναι επικοινωνία με τον Χριστό τον αληθινό Θεό. Ενώ ο διαλογισμός και η yoga είναι ινδουϊστικές και βουδιστικές πρακτικές, δηλαδή επικοινωνία με ψεύτικους θεούς, δηλαδή δαιμόνια. Η Βίβλος μας τονίζει ότι οι ψεύτικοι θεοί των ειδωλολατρών είναι δαιμόνια.
<>
Ο διάβολος σε δένει για κάποιο καιρό με αρρώστιες, δοκιμασίες κτλ. και μετά σου παρουσιάζει ένα σωτήρα: reiki, gurus, yoga κλπ..
Κι όταν κάποιος ασχοληθεί με αυτά τότε ο διάβολος πέρνει την αρρώστια την οποία ο ίδιος είχε προκαλέσει. Και νομίζει ο καημένος ο άνθρωπος ότι έγινε καλά επειδή έκανε διαλογισμό, γιόγκα, ρέικι ή επειδή πήγε σε γκουρού.
<>
Η γιόγκα πάντα σχετιζόταν με την θρησκεία των Ινδών και σημαίνει ένωση με ψεύτικες θεότητες των Ινδών. Η Αγία Γραφή μας ξεκαθαρίζει ότι η θεοί των ειδωλολατρών είναι δαιμόνια. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να κάνουμε γιόγκα. Γιατί σχετίζεται με ψεύτικους θεούς των Ινδών.
<>
Τις τελευταίες δεκαετίες η χώρα μας και ολόκληρος ο πλανήτης, έχει κατακλυστεί απο τίς λεγόμενες εναλλακτικές, ολιστικές ή συμπληρωματικές "θεραπείες" και "επιστήμες" οι οποίες είναι πρακτικές του κινήματος της "Νέας Εποχής" (New Age) και σχετίζονται με ψευδο-θρησκευτικότητα, μαγεία, αποκρυφισμό, μυστικισμό, βουδισμό, ινδουϊσμό, μετενσάρκωση, γιόγκα, διαλογισμό κλπ. Αυτές υπόσχονται στα ανυποψίαστα θύματα τους λύση σε κάθε πρόβλημα σωματικό η ψυχοπνευματικό τους απασχολεί. Τους φουσκώνουν τα μυαλά, με έναν "ξύλινο" και απελπιστικά επαναλαμβανόμενο βομβαρδισμο των ιδίων εννοιών όπως: χαλάρωση, αυτογνωσία, απελευθέρωση, συνειδητότητα. αρμονία κλπ. Όσο δε για τα απλά και καθημερινά υπόσχονται απαλλαγή από άγχος, στρες, πονοκεφάλους, κατάθλιψη κλπ. Πίσω όμως από αυτή τη μάσκα της πανάκειας και λύσης σε κάθε τι υλικό, ψυχολογικό, πνευματικό, κρύβεται ένα τεράστιο και ιδαίτερα σκοτεινό υπόβαθρο. Ακόμα και οι πιο απλές υγιεινιστικές ομάδες, κρύβουν φοβερά αιρετικές δοξασίες ή θρησκευτικά πιστεύω. Έτσι, σιγά σιγά και ανύποπτα όσοι εισέρχονται από απλή περιέργεια ή απόγνωση, δέχονται πνευματική και ιδεολογική αλλοίωση όσων εννοιών ήξεραν μέχρι σήμερα. Αυτή η μετατροπή, γίνεται βαθμιαία μέχρι να τους αποξενώσει τελείως από κάθε παλιά Θρησκευτική, κοινωνική, ιδεολογική θέση τους.
https://norfid.wordpress.com/2012/02/02/πλήρης-λίστα-εναλλακτικών-θεραπειών/
<>
Ο Σάι Μπάμπα, πραγματικό όνομα Σατυγιαναρυγιάνα Ράζου (Satyanarayana Raju), ήταν Ινδός γκουρού γεννημένος το 1926 και είναι γνωστός ως Μπαγκαβάν Σρι Σάθυα Σάι Μπαμπα (Bhagavan Sri Sathya Sai Baba). (Επικριτές του υποστηρίζουν ότι η ημερομηνία γέννησης παραποιήθηκε έτσι ώστε να φαίνεται ότι η γέννηση του Σάι Μπάμπα εκπληρώνει μια προφητεία του Sri Aurobindo. Λένε ότι τα αρχεία του σχολείου αποδεικνύουν πως στην πραγματικότητα γεννήθηκε το 1929).
Τόσο ο ίδιος όσο και οι οπαδοί του ισχυρίζονταν ότι ήταν… «θεϊκός». Επίσης έλεγαν ότι είχε παραφυσικές δυνάμεις και ότι μπορούσε να κάνει θαύματα. Δύο από τα αγαπημένα του «θαύματα» ήταν να υλοποιεί στάχτη για τους φτωχούς και κοσμήματα για τους πλουσίους.
Η ταινία «Guru Busters» (σ.τ.μτφ.: «Κυνηγοί Γκουρού» σε ελεύθερη μετάφραση) από την εταιρία Equinox, έδειξε ότι αυτά τα θαύματα δεν είναι τίποτα άλλο απο φτηνά ταχυδακτυλουργικά τρυκ.
<>
Η συστημική αναπαράσταση
Καθ. Ελένη Ανδρουλάκη
Ι. Μητρόπολη Γλυφάδας
Πολύ διαδεδομένη πλέον και στην Ελλάδα είναι η συστημική αναπαράσταση, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποκρυφισμού που έχει διεισδύσει και στο χώρο της ψυχολογίας. Η συστημική αναπαράσταση (εφεξής σ.α.) αποτελεί μέθοδο εφαρμογής της «Φαινομενολογικής Συστημικής Θεώρησης»[71], μιας προσέγγισης με «ολιστική οπτική» για τη ζωή και την ψυχική διαταραχή[72]. Η σ.α. θεμελιώθηκε τη δεκαετία του 1980 από τον Bert Hellinger ο οποίος και ονόμασε το έργο του «Βοήθεια Ζωής» (Lebenshilfe)[73]. Ο Bert Hellinger, πρώην Ρωμαιοκαθολικός ιερέας και ιεραπόστολος με οικουμενιστική εκπαίδευση, εγκατέλειψε το θρησκευτικό τάγμα για να ασχοληθεί με την ψυχανάλυση, την Πρωτογενή θεραπεία, τη θεραπεία Gestalt, την υπνοθεραπεία και το Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP). Η σ.α. έχει ήδη διαδοθεί σε 25 χώρες όπου είναι «ιδιαίτερα δημοφιλής σε εσωτεριστικούς και Νεο-εποχίτικους κύκλους»[74]. Στην Ελλάδα εισήχθη πριν από μία δεκαετία και εφαρμόζεται από ψυχολόγους/ψυχοθεραπευτές, αλλά και από δασκάλους ρέικι, αγγελοθεραπευτές και λοιπούς εναλλακτικούς θεραπευτές. Η κύρια εκπροσώπηση της μεθόδου γίνεται από το «Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger» το οποίο διοργανώνει μεγάλο αριθμό από ομιλίες, σεμινάρια και εργαστήρια για γιατρούς, ψυχολόγους, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό. Σεμινάρια της μεθόδου γίνονται σε αποκρυφιστικά φεστιβάλ, σε κέντρα διαλογισμού, αλλά και σε Πανεπιστήμια της χώρας μας και σε συνέδρια για «ψυχο-ειδικούς». Τα τελευταία χρόνια το «Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger» προσφέρει διετές και τριετές «Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα [που] απευθύνεται σε ψυχιάτρους, ιατρούς, ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, εκπαιδευτικούς, συμβούλους»[75].
Τα βασικά δόγματα της ψυχοθεραπείας αυτής έχουν ως εξής. «Σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες δρα ένα Ασυνείδητο Σύστημα Τάξεων, βασισμένο σε προκαθορισμένες Νομοτέλειες. Η παραβίαση αυτών των Τάξεων οδηγεί στη Μεταβίβαση Ενεργειακών Εμπλοκών από γενιά σε γενιά…[Πρόκειται] για άλυτα προβλήματα από Προγόνους, που τα επωμιστήκαμε ασυνείδητα. Αυτά τα ξένα από εμάς κομμάτια μπορούν να οδηγήσουν σε ψυχικές διαταραχές και ασθένειες».[76] «Σε κάθε σύστημα, … όπως η οικογένεια, κάθε μέλος συνδέεται άρρηκτα με τους άλλους με μία ενεργή δύναμη, που τους διαπερνά όλους και τους υπερβαίνει».[77] Κάθε μέλος της οικογένειας, ή του οποιουδήποτε συστήματος, είτε ζει είτε έχει πεθάνει, είναι «ενεργειακά παρόν» μέσα σε ένα «ενεργειακό» ή «πνευματικό πεδίο», το λεγόμενο «συστημικό πεδίο», στο οποίο «όλοι είναι συντονισμένοι με όλους»[78]. Το συστημικό αυτό πεδίο «μπορεί να περιγραφεί ως η διαγενεολογικά “αποτυπωμένη μνήμη” ενός συστήματος που περιλαμβάνει όλα τα μέλη του»[79]. Το πεδίο αυτό διέπεται από κάποιες «Αρχές» ή «Τάξεις», που αν παραβιαστούν επέρχεται ανισορροπία, η οποία ονομάζεται «εμπλοκή». Δηλαδή όταν οι δήθεν αρχές που διέπουν αυτό το υποθετικό πεδίο δεν τηρούνται -π.χ. όταν ένα μέλος του συστήματος της οικογένειας, ακόμα και κάποιος που έζησε γενιές πίσω, αποκλείστηκε ή απορρίφθηκε ή ξεχάστηκε- έχουμε «εμπλοκή» και κατόπιν «μεταβίβαση ενεργειακών εμπλοκών από γενιά σε γενιά», πράγμα που προκαλεί τις ψυχικές διαταραχές, τις παραβατικές συμπεριφορές κτλ. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο οι ψυχικές νόσοι κτλ. θεωρείται ότι έχουν «συστημική αιτία»[80] και η θεραπεία επέρχεται μέσω παρέμβασης στη «συστημική μνήμη» «ενός πεδίου που γνωρίζει»[81] και στέλνει αποκαλυπτικά μηνύματα «της κοσμικής γνώσης που ενυπάρχει άδηλα εντός μας και μας συνδέει με Όλους και με Όλα»[82]. Η σ.α., ουσιαστικά μια «πνευματική αναπαράσταση»,[83] έρχεται να αποκαλύψει αυτές τις «ενέργειες που είχαν μπει σε “λάθος” δρόμο»[84], να «ενεργοποιήσει το συστημικό πεδίο» και έτσι να φέρει τη «Λύση», δηλαδή την απεμπλοκή[85], που ταυτίζεται με τη θεραπεία.
«Αυτού του είδους η θεραπεία δεν είναι κάτι που ο ψυχοθεραπευτής “κάνει“ στον πελάτη»[86]. Ο θεραπευτής καλείται να εμπιστευθεί τη διαδικασία και, μαζί με τον ασθενή- να αφεθεί σε αυτήν. Η διαδικασία είναι και πάλι το παν και, για να θεραπεύσει, ο συντονιστής της σ.α. «εμπιστεύεται μια ανώτερη δύναμη»[87] η οποία καθοδηγεί τα τεκταινόμενα. Ο συντονιστής της σ.α. λειτουργεί ουσιαστικά ως μεσάζων, δηλαδή ως μέντιουμ, που μεταφέρει τα «κοσμικά μηνύματα» στους συμμετέχοντες, χρησιμοποιώντας και κάποιους όρους ψυχολογίας. Η σ.α. έχει ως κέντρο ένα «βιωματικό δρώμενο», συνήθως με διαλογισμό ή αποκρυφιστικά τελετουργικά, όπου ο άνθρωπος «συνδέεται» και μεταφέρει «συστημικές πληροφορίες» που «αποκαλύπτονται» στο συντονιστή-θεραπευτή ο οποίος και τις ερμηνεύει αποκρυφιστικά. Τις περισσότερες φορές η σ.α. συντελείται σε ομάδες που αποτελούνται από: α) «τον ενδιαφερόμενο», ο οποίος έχει ένα πρόβλημα και θέτει «ένα αίτημα», β) «τους εκπροσώπους» που επιλέγονται τυχαία από την ομάδα για να αναπαραστήσουν ζωντανά ή πεθαμένα μέλη της οικογένειας του ενδιαφερομένου ή του όποιου συστήματος, ή για να αναπαραστήσουν μια αφηρημένη έννοια -π.χ. την κατάθλιψη, την ασθένεια, το θάνατο και γ) «τους θεατές που παρατηρούν ενεργά» ή διαλογίζονται και βοηθούν «με την ενέργειά τους» να επιλυθεί το πρόβλημα. «Ο ενδιαφερόμενος ενθαρρύνεται να “στήσει” με περίσκεψη και εστίαση τους επιλεγόμενους εκπροσώπους κεντρικών μελών του συστήματός του στο χώρο, σύμφωνα με την εσωτερική του εικόνα για τη θέση που έχουν μέσα στο σύστημα. Μόλις γίνει αυτό, ο ίδιος αποσύρεται σε θέση παρατηρητού και οι εκπρόσωποι καλούνται να αντιληφθούν τι αίσθηση τους προκαλεί η συγκεκριμένη θέση. Ζέστη ή ψύχος, μούδιασμα, κάποιος πόνος, μία κράμπα ή μια ξαφνική εμφάνιση κάποιου έντονου συναισθήματος, όπως π.χ. θυμός, στους εκπροσώπους οδηγεί τον συντονιστή σε ήπιες παρεμβάσεις μέχρις ότου όλοι να αισθάνονται καλά, οπότε προκύπτει και η τελική εικόνα της αναπαράστασης, συνήθως εικόνα Λύσης. Συχνά οι εκπρόσωποι καλούνται να εκφέρουν ορισμένες «φράσεις δύναμης» που υπαγορεύει ο συντονιστής και αποτελούν εξισορροπητικές, θεραπευτικές παρεμβάσεις. Στην αναπαράσταση απαιτείται μέθεξη, η ενεργή δηλαδή και ολόψυχη συμμετοχή όλης της ομάδας στο δρώμενο… Κάθε αναπαράσταση λειτουργεί σαν ένα μυητικό κάλεσμα[88] σε όλους τους παρισταμένους».[89]
Κατ’ αυτόν τον τρόπο «θεραπεύονται» όχι μόνον άτομα και οικογένειες, αλλά και ευρύτερες ομάδες, έθνη και επιχειρήσεις. Τη δεκαετία του ’90 αναπτύχθηκε η «Συστημική Οργανωτική Αναπαράσταση» για επίλυση προβλημάτων σε οργανισμούς και επιχειρήσεις. Με το όνομα «Συστημική Συμβουλευτική Επιχειρήσεων και Οργανισμών» ή απλά «Συμβουλευτική Επιχειρήσεων» διαφημίζεται «επιχειρησιακή καθοδήγηση» (coaching) σε καταστήματα και επιχειρήσεις – αυτή η καθοδήγηση είναι η συστημική αναπαράσταση. Το 2006 το «Τουρκικό Ινστιτούτο Bert Hellinger» σε συνεργασία με Ελληνίδα ψυχοθεραπεύτρια διοργάνωσε στην Κωνσταντινούπολη διημερίδα σ.α. με θέμα «Το Τραύμα στην ιστορία της Τουρκίας και της Ελλάδας». Το 2008 στο διεθνές Συνέδριο Συστημικής Αναπαράστασης στη Γερμανία, μεταξύ των διαφόρων ομιλιών και βιωματικών από ψυχολόγους, γκουρού, σαμάνους, παρουσιάστηκε και βιωματικό με τίτλο «Κατανοώντας τους Νεο-Ναζί»· διαβάζουμε από την περίληψή του: «με αναπαραστάσεις περιλαμβάνουμε τους αποκλεισμένους από το σύστημα αρχαίους προ-Χριστιανικούς θεούς και βρίσκουμε δυνατότητες επίλυσης των συγκρούσεων με τους Νεο-Ναζί»[90].
Η εξέλιξη της σ.α. στην Ελλάδα είναι οι «Ομάδες Αρχετύπων» και τα «Σεμινάρια Αρχετύπων», όπου η αρχαιοελληνική φιλοσοφία, το αρχαιοελληνικό θέατρο, η μυθολογία, η επική ποίηση συνδέονται με τη σ.α. Η σ.α. συνδέθηκε με την συστημική επανάγνωση των μύθων, των τραγωδιών και των επών και τα αρχέτυπα που υποδηλώνονται εκεί.[91] «Με αναπαραστάσεις και τελετουργικές βιωματικές ασκήσεις»[92] επιχειρείται η αυτοθεραπεία μέσω ενός «μυητικού οδοιπορικού αυτογνωσίας» με κέντρο τη «Φιλοσοφία ως Θεραπεία»[93]. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Hellinger, «η συστημική αναπαράσταση παρέχει, ως φιλοσοφική κοσμοαντίληψη, υπηρεσία στο Θεό/Πνεύμα»[94]. Σε ποιο θεό και σε ποιο πνεύμα;
Οι συνέπειες της σ.α. είναι συχνά τραγικές και φτάνουν μέχρι την αυτοκτονία. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το 1997 αυτοκτόνησε μια γυναίκα μετά από συμμετοχή σε σ.α. στη Λειψία. Επίσης, ψυχιατρική κλινική στη Νότια Γερμανία έπρεπε να νοσηλεύσει διάφορους ασθενείς που έγιναν ψυχωσικοί έπειτα από τη συμμετοχή τους στις αναπαραστάσεις του Hellinger. Και άλλες περιπτώσεις ασθενών παρουσιάστηκαν στη Γερμανία οι οποίοι χρειάστηκε να υποβληθούν σε θεραπεία για ιδεοληψία που προκλήθηκε κατά τη διάρκεια συμμετοχής τους σε συνεδρίες του Hellinger το 2004. Αλλά και στην Ολλανδία υπάρχει ψυχιατρική αναφορά για τέσσερις περιπτώσεις ασθενών που παρουσίασαν ψυχιατρικές διαταραχές μετά τη συμμετοχή τους σε εργαστήρια σ.α.[95] Είναι γνωστό ότι οι αποκρυφιστές και τα θύματά τους συχνά καταλήγουν σε ψυχιατρικά ιδρύματα.[96] Σύμφωνα μάλιστα με σοβαρούς μελετητές, «παρατεταμένες δραστηριότητες με πνευματιστικές δυνάμεις οδηγούν σε συμπτώματα σχιζοφρένειας, γνωστά ως πνευματιστική ή μεντιουμιστική ψύχωση».[97]
* * *
[71]. Ενημερωτικό τεύχος 2007-2008 του Ελληνικού Ινστιτούτου Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger, σελ.5
[72]. Η συστημική θεωρία έχει δεχθεί κριτική από επιστήμονες σχετικά με το αξίωμά της ότι «όλα σχετίζονται με όλα».
[73]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης (Ε.Ι.Σ.Α), 2007, σελ. 71
[74]. http://www.xs4all.nl/~afa/alert/engels/hellinger_e.html
[75]. http://www.anaparastasi.gr/education.asp
[76]. Από σχετικό διαφημιστικό φυλλάδιο
[77]. Holistic Life, Μάρτιος-Απρίλιος 2005, σελ. 10
[78]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, ένθ. ανωτ., σελ. 68
[79]. Εναλλακτική Δίοδος, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008, σελ. 31
[80]. Bert Hellinger, Η κρυφή συμμετρία της Αγάπης, εκδ. Medicum, 2002, σελ. 324
[81]. Holistic Life, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2005, σελ. 4
[82]. Εναλλακτική Δίοδος, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008, σελ. 31.
[83]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, ένθ. ανωτ., σελ. 107
[84]. Yoga World, Δεκέμβριος 2008, σελ. 78
[85]. Συλλογικό έργο του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, Σώμα υγιές σε νου υγιή, Ελληνικά Γράμματα 2005, σελ. 220
[86]. Bert Hellinger, Η κρυφή συμμετρία της Αγάπης, ένθ. ανωτ., σελ. 329
[87]. http://www.hellinger.com/international/english/hellinger_lectures_articles/2001_taipei_familiy_constellations.shtml
[88]. οι υπογραμμίσεις δικές μας
[89]. Holistic Life, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2005, σελ. 4.
[90]. http://www.congress08.iam-youare.org/downloads/Congress_Program_2008.pdf
[91]. Δημήτρης Σταυρόπουλος, Η Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση, Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης (Ε.Ι.Σ.Α), 2007, σελ. 77
[92]. Από σχετικό διαφημιστικό φυλλάδιο
[93]. http://www.anaparastasi.gr/sch10.asp
[94]. Δημήτρης Σταυρόπουλος, Η Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση, ένθ. ανωτ., σελ.75-76
[95]. http://www.xs4all.nl/~afa/alert/engels/hellinger_e.html
[96]. www.johnankerberg.org/Articles/new-age/NA0705W2.htm
[97]. www.ankerberg.com/Articles/new-age/NA0605W2.htm
<>
COACHING ΚΑΙ MENTORING – ΠΡΟΠΟΝΗΣΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ
Tοῦ κ. Ἰωάννου Μηλιώνη, ἐκπαιδευτικοῦ, μέλους τῆς Π.Ε.Γ.
Ὁ ὅρος coaching (προπόνηση) προσδιορίζει τήν κατάρτιση ἤ τήν ἀνάπτυξη στήν ὁποία ἕνα πρόσωπο, πού ὀνομάζεται «προπονητής» (coach), ὑποστηρίζει ἕνα μαθητή, γιά τήν ἐπίτευξη ἑνός συγκεκριμένου προσωπικοῦ ἤ ἐπαγγελματικοῦ στόχου. Ὁ μαθητής καλεῖται μερικές φορές καί «coachee». Περιστασιακά, ἡ καθοδήγηση μπορεῖ νά σημαίνει μιά ἄτυπη σχέση μεταξύ δύο ἀνθρώπων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας ἔχει περισσότερη ἐμπειρία καί τεχνογνωσία ἀπό τόν ἄλλο καί προσφέρει συμβουλές καί καθοδήγηση, καθώς ὁ δεύτερος διδάσκεται.
Ὁ ὅρος εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστός καί πρίν ἀπό μερικές δεκαετίες ἀφοροῦσε ἀποκλειστικά -τουλάχιστον στή χώρα μας- τόν ἄνθρωπο, πού προπονοῦσε ἀθλητές καί ὁμάδες παικτῶν (ποδοσφαίρου, μπάσκετ κ.ἄ.). Ἀντίστοιχα, ἡ λέξη mentoring (συμβουλευτική) χαρακτηρίζει τήν ἀνάπτυξη μιᾶς προσωπικῆς σχέσης κατά τήν ὁποία, ἕνα πιό ἔμπειρο ἤ πιό πεπειραμένο πρόσωπο βοηθᾶ καί καθοδηγεῖ ἕνα λιγότερο ἔμπειρο ἤ λιγότερο πεπειραμένο. Ὁ μέντορας1 (σύμβουλος) εἶναι ἐμπειρογνώμων σέ κάποιον ὁρισμένο τομέα γνώσης. Πρόκειται γιά μιά ἐκπαιδευτική σύμπραξη καί ἀνάπτυξη ἀνάμεσα σέ κάποιον μέ μεγάλη ἐμπειρία καί κάποιον πού ἐπιθυμεῖ τή γνώση.
Ὁ ὅρος μέχρι πρότινος σήμαινε γενικά τόν σύμβουλο καί φίλο, πού δροῦσε ὡς πνευματικός ὁδηγός καί καθοδηγητής.
Σήμερα, μέ τήν ἅλωση κάθε τομέα τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τίς μεθοδεύσεις τῆς New Age, τῆς «Νέας Ἐποχῆς τοῦ Ὑδροχόου», οἱ ὅροι αὐτοί πλέον προσδιορίζουν καί τούς λεγόμενους «Life Coaches», τούς «Προπονητές Ζωῆς»2.
Τί εἶναι ὅμως ἀκριβῶς ἕνας Life Coach;
Ἀπό τήν πληθώρα τῶν δικτυακῶν τόπων, πού διαφημίζουν αὐτούς τούς Coaches καί παρουσιάζουν τίς «ὑπηρεσίες» τους, διαπιστώνουμε μεταξύ ἄλλων ὅτι:
1. Ἀπευθύνονται σέ διευθυντικά στελέχη, ἡγέτες, ἐπιχειρηματίες, ἀλλά καί σέ ἰδιῶτες. 2. Χρησιμοποιοῦν ὡς «ἐργαλεῖα» μεταξύ ἄλλων καί: α. Τόν Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP)3: «Κατανόηση τῆς συνεισφορᾶς τοῦ NLP στήν ἀποτελεσματικότητα τοῦ coaching. (anchoring, swish κ.λπ.)». β. Τήν Συστημική Μέθοδο («συστημική ψυχοθεραπεία»-«συστημική ἀναπαράσταση») «Ἀναπτυγμένες δεξιότητες ἐνεργῆς ἀκρόασης καί συστημικῆς διερεύνησης». γ. Ἄλλα «ἐργαλεῖα», ὅπως: «Γνώση χειρισμοῦ τῶν coaching μοντέλων & ἐργαλείων GROW, 4D’s, Wheel of Life κ.λπ. »Γνώση νά θέτουν δυναμικούς στόχους προσωπικῆς ἐξέλιξης καί νά δουλεύουν μέ τίς ἀξίες τοῦ πελάτη.
»Ἀντίληψη τῆς ἐμπιστευτικῆς καί μή ἐπικριτικῆς φύσης τῆς σχέσης coaching.
»Ἀνάπτυξη προσωπικῆς ἀποτελεσματικότητας σάν coach»4.
Θά μπορούσαμε, σάν πρόδρομο τοῦ coaching, νά θεωρήσουμε τήν διείσδυση τῆς Σαηεντολογίας, μέσω τῆς θυγατρικῆς της UMan, μέ στόχο νά ἁλώσει ἐπιχειρήσεις «ἐκπαιδεύοντας», ἀκόμη ἀπό τή δεκαετία τοῦ ΄70, τά στελέχη τους στίς ἀρχές τοῦ marketing καί τοῦ management, ὅπως τουλάχιστον ὁ Ron Hubbard ἀντιλαμβανόταν αὐτούς τούς ὅρους.
Ἀκόμη, σάν ἄλλο πρόδρομο, νά θυμηθοῦμε τόν Ἀντώνη Καλογήρου, πού μέ τήν «Success Dynamics», τήν «Δυναμική τῆς Ἐπιτυχίας», ἐκπαίδευσε ἑκατοντάδες στελέχη ἐπιχειρήσεων στό «Positive Thinking», τή γνωστή μας «Θετική Σκέψη».
Καί πολλούς ἄλλους…
Σήμερα, ὁ χῶρος τοῦ coaching εἶναι ἀπέραντος· τόσον στό ἐξωτερικό ἀπ’ ὅπου μᾶς ἔρχεται, ὅσο καί στή χώρα μας. Χιλιάδες «coaches» λυμαίνονται τόν ἑλλαδικό καί διεθνῆ χῶρο «προσφέροντας ἐλπίδα ἀνάπτυξης» ἐπί ποικίλων θεμάτων. 606,000,000 ἀποτελέσματα δίνει τό Google στή λέξη coaching, ἡ δέ περιγραφή της προϋποθέτει ἐκτεταμένη ἀνάλυση5.
Τό πρόβλημα εἶναι τεράστιο· τόσο, πού ὁλόκληροι τόμοι θά ἀδυνατοῦσαν νά τό περιγράψουν καί περιλαμβάνει σωρεία μεθοδολογιῶν, ὅπου ἡ ἐπιστημονική ἐφαρμογή ἀνακατεύεται μέ ἐπιστημονικοφανῆ καί ἀποκρυφιστική θεωρία καί πράξη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τοῦ ὅλου ἀνακατώματος θά μποροῦσε νά ἀποτελέσει τό βιογραφικό κάποιου, πού ἀσκεῖ τό «Life Coaching» καί πού ἀναρτήθηκε σέ ἀντιαιρετική σελίδα τοῦ Facebook μέ τίτλο «Ἐναλλακτικό Πάσχα στή Μάνη μέ διαλογισμό καί φωτογραφία»6.
Πρόκειται γιά τόν Σπύρο Μαρίνο, «DreamsRaft» κατά δήλωσή του. Μεταφέρουμε τό βιογραφικό αὐτολεξεί:
«Ὁ Σπύρος Μαρίνος (Sarvesh) εἶναι διπλωματοῦχος Μηχανολόγος Μηχανικός. Ἀπό τό 1991 μέχρι καί τό 2013 ἦταν manager σέ ὁμάδες ἔργου μέ ἀντικείμενο τίς πωλήσεις, σέ μεγάλες ἀσφαλιστικές ἑταιρεῖες ὅπου καί ἀπέσπασε διακρίσεις καί βραβεύσεις. Ἀσχολεῖται μέ τήν ἐμψύχωση καί παρώθηση ὁμάδων ἔργου. Ξεκίνησε τό ἀτομικό του ταξίδι ἀπό τήν «Ἁρμονική Ζωή»7, μέ τόν Robert Najemy πρίν 25 χρόνια. Στό Πάντειο Πανεπιστήμιο ἔχει διδαχθεῖ ἐπικοινωνία σέ ὁμάδες. Στό Ἀθηναϊκό Κέντρο Μελέτης τοῦ Ἀνθρώπου (Α.Κ.Μ.Α.), ἔχει διδαχθεῖ τίς ἀρχές τῆς συστημικῆς προσέγγισης. Συμμετεῖχε ἐπίσης σέ ἐκπαίδευση συντονιστῶν συστημικῆς ἀναπαράστασης. Ἔχει ζήσει γιά διαστήματα στήν Ἰνδία, στό Osho Multiversity ὅπου παρακολούθησε πλῆθος ἐκπαιδεύσεων. Σπούδασε συμβουλευτική μέ ἐξειδίκευση στίς σχέσεις καί τήν σεξουαλικότητα στό Osho Humaniverstity στήν Ὁλλανδία. Εἶναι PSYCH-K (σύστημα ἀλλαγῆς πεποιθήσεων καί συναισθηματικῆς ἐξισορρόπησης) διευκολυντῆς σέ ἐπίπεδο advance. Ἐπίσης εἶναι πιστοποιημένος ἀπό τό Osho Humaniverstity καί τό Osho Multiversity ὡς Leader τῶν φημισμένων τεχνικῶν Osho Meditations, Humaniversity Social Meditations καί τοῦ A.U.M. Meditation. Στήν Positivity Coaching σπούδασε Life καί Business coaching. Γιά πολλά ἔτη ὀργάνωσε καί ὀργανώνει βιωματικές ἐκπαιδευτικές ὁμάδες μέ θέμα «Τό μονοπάτι τῆς Ἀφθονίας». Τά τελευταῖα ἔτη ἐμπνευσμένος ἀπό τόν δάσκαλό του Prof. Stefano Elio D’anna δημιούργησε ἐκπαιδευτικά σεμινάρια γιά τήν «τέχνη τοῦ ὀνειρεύεσθαι» ὅπως τό «art of dreaming» καί τό «dream with all your heart» τά ὁποῖα διεξάγονται σήμερα στήν Ἑλλάδα καί στήν Ἰταλία»8.
Τό παραπάνω βιογραφικό εἶναι χαρακτηριστικό γιά τό ὅτι, τό συγκεκριμένο πρόσωπο παρήλασε ἀπό πλῆθος ὁμάδες, πού διαμόρφωσαν τελικά τίς ἐπιλογές του καί ἀναμφίβολα καί τήν προσωπικότητά του. Ἄρχισε μέ τήν «Ἁρμονική Ζωή» τοῦ Bob Najemy, προχώρησε στό Α.Κ.Μ.Α. τῶν Γιώργου καί Βάσως Βασιλείου (συστημική προσέγγιση – συστημική ἀναπαράσταση κ.ἄ.), ἔζησε στήν Ἰνδία, στό Κοινόβιο τοῦ Ραζνίς (Osho)9 καί «ἐκπαιδεύτηκε» στά ἱδρύματα τοῦ Ραζνίς σέ διάφορες εὐρωπαϊκές πρωτεύουσες κ.ἄ. Θά μπορούσαμε εὔλογα νά ποῦμε πώς «δέν ἄφησε σέκτα, πού νά μή τήν δοκιμάσει»…
Ὁλοκληρώνοντας τή μικρή αὐτή ἔρευνα, θά πρέπει νά ὑπογραμμίσουμε ὅτι ὅσα γράφονται ἐδῶ, δέν στοχεύουν στήν προσβολή ἤ στήν ἀπομείωση τῆς τιμῆς καί τῆς ὑπολήψεως τῶν προσώπων, πού ἀσκοῦν τίς πρακτικές αὐτές ὡς ἐπαγγελματίες ἤ ὡς δεχόμενοι τίς ὑπηρεσίες, τά ὁποῖα πρόσωπα, ὡς εἰκόνες Θεοῦ, σεβόμεθα δεόντως, ἀλλά, ἀπό ὅσα εἴχαμε καταγράψει παλαιότερα καί στό περιοδικό «Διάλογος», γίνεται φανερό, πώς πρόκειται γιά μία ἀκόμη μεθοδολογία, δῆθεν ψυχολογικοῦ χαρακτήρα, ἡ ὁποία μέ τόν «ἀνώδυνο» τρόπο προβολῆς της μέσω σεμιναρίων, ὑπόσχεται -ὄχι χωρίς ὑλικό κόστος- νά λύσει τά ποικίλα βιοτικά καί ἄλλα προβλήματα τοῦ αὐτονομημένου ἀνθρώπου, κηρύσσοντας τό «εὐαγγέλιο τοῦ ὄφεως»· τή νόθα δηλαδή, αὐτογνωσία, τήν αὐτοπραγμάτωση (αὐτοθέωση) καί τήν χωρίς Θεό «σωτηρία». Ἄρα τό coaching καί τά συναφῆ εἶναι ἀσυμβίβαστα μέ τήν Ὀρθόδοξη Χριστιανική πίστη.
Σημειώσεις:
1. Στήν Ὀδύσσεια, ὁ Μέντωρ εἶναι τό πρόσωπο στό ὁποῖο ὁ Ὀδυσσέας ἐμπιστεύθηκε «τά τοῦ οἴκου του», ὅταν ἔφυγε γιά τόν Τρωικό Πόλεμο. Ἡ θεά Ἀθηνᾶ, σέ πολλές περιστάσεις ἔπαιρνε τή μορφή τοῦ Μέντορα, προκειμένου νά βοηθήσει τήν οἰκογένεια τοῦ Ὀδυσσέα. 2. Βλ. καί περιοδικό «Διάλογος», τ. 68, Ἀπρ.-Ἰούν. 2012, σ. 26. 3. Neuro Linguistic Programming. Βλ. καί «Διάλογος», τ. 78, Ὀκτ.-Δεκ. 2014, σσ. 23-24, «Διάλογος», τ. 73, Ἰούλ.-Σεπ. 2013, σσ. 5-8, «Διάλογος», τ. 72, Ἀπρ.-Ἰούν. 2013, σσ. 19-22, «Διάλογος», τ. 23, Ἰαν.-Μάρτ. 2001, σσ. 44-45 καί http://archive.is/yCT5e. 4. http://archive.is/Whfv3. 5. http://archive.is/uUvx0. 6. http://archive.is/Fz6Xj. 7. Ἡ ὑπογράμμιση, δική μας. 8. http://archive.is/lA9Ll. 9. http://archive.is/fhEKZ
Πηγή:
https://orthodoxostypos.gr/coaching-και-mentoring-προπονησισ-και-συμβουλευτικη/
<>
Αναφέρει ο Ευάγγελος Κουτρουμπέλης, πρώην μάγος και σατανιστής:
Σαν αναζητητής της δύναμης και της ισχύος, σαν ανώριμος αναζητητής, ασχολήθηκα με τις πολεμικές τέχνες.
Διαπίστωσα ότι υπάρχουν και άλλες δυνάμεις μέσα μας, για να μπορείς να έχεις τα αποτελέσματα που ξεφεύγουν από τη συνήθη δυνατότητα.
Άρχισα να διαβάζω και να ασχολούμαι με τον αποκρυφισμό.
Ωστόσο δεν μου συνέβησαν συνταρακτικά πράγματα... ώσπου ήλθε κάποιος μάγος επάνω, ο οποίος με μύησε στον εργαστηριακό πνευματισμό, στο δόγμα της υψηλής τελετουργίας, στο σατανισμό πάσης φύσεως...
Από εκεί και πέρα πλέον ασχολήθηκα με πάθος. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, κάλεσα δαιμόνια και ήλθα σε συνεργασία μαζί τους.
Ξεκίνησα από τις πολεμικές τέχνες, ασχολήθηκα με τον ταοϊσμό... τα μυστήρια της ανατολής διδάσκουν ότι για να μπορέσεις να φθάσεις σε κάποια επίπεδα, πρέπει να ανακαλύψεις τις δυνάμεις εκείνες, τόσο τις εσωτερικές, όσο και τις δαιμονικές, να κατορθώσεις κάποια πράγματα, που είναι έξω από τη φύση και την δυνατότητα τού ανθρώπου.
Με αυτό το σκεπτικό, να ανακαλύψω τις εσωτερικές δυνάμεις, άρχισα να ασχολούμαι με τον αποκρυφισμό. Αργότερα ήρθε ο Άγγλος και με βρήκε στα 17 μου χρόνια.
Είχα 4 χρόνια ασχοληθεί θεωρητικά, πρακτικά δαιμονιζόμαστε με ένα συλλογικό πνευματισμό. Κάναμε μία ομάδα ανθρώπων, που προσανατολιζόμαστε σ' αυτό το χώρο....
Μετά τη μύηση και τη γνωριμία με τον Άγγλο, υπήρχε πραγματική εκπαίδευση, σχετική με τα φρονήματά μας και εισήχθηκα στη νεοειδωλολατρεία. Έμαθα να καθαγιάζω τα σκεύη... τους κύκλους επίκλησης, τις ονομασίες δαιμόνων, να κάνω επικλήσεις..
Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι δύσκολο να βρεθούν γιατί συχνάζουν σε πάρα πολλούς χώρους.
Πρώτα απ' όλα είναι τα βιβλιοπωλεία που υπάρχουν στην Αθήνα, που άμα πάει κανείς που δεν έχει ιδέα, θα δει του κόσμου τα βιβλία με καθαρά αποκρυφιστικό περιεχόμενο, που είναι το δόλωμα.
Αρχίζει να ενδιαφέρεται κανείς, από τη γιόγκα μέχρι τη πρακτική μαγεία. Τα βιβλία εκείνα μπορεί να μη δίνουν τη γνώση που χρειάζεται, αλλά είναι αυτό που σε βάζει σε κάποιο πειρασμό να σταθείς περισσότερο σ' αυτούς τους χώρους.
Τότε αρχίζεις πλέον να εισάγεσαι σε κέντρα, τα οποία καλλιεργούν όλη αυτή την ανάγκη και ανάλογα με τις γνωριμίες, την οικονομική κατάσταση και τη διαχυτικότητα που έχεις, αρχίζεις και κινείσαι ποικιλοτρόπως.
Ο ένας μπορεί να γίνει μασόνος, ο άλλος μέντιουμ, κάποιος άλλος μπορεί να πάει σε κάποια κυκλώματα και ν' αρχίσει να πέφτει στον επαγγελματισμό.
Να γίνουν αστρολόγοι, μέντιουμ και μη ξεχνάτε ότι ο καλύτερος πόλος έλξης να περάσουν τις δαιμονοδιδασκαλίες... είναι τα σύγχρονα μαντεία, με τον τρόπο που προσπαθούν να λύσουν τα προβλήματα. Είναι τρόπος εκμετάλλευσης τού σύγχρονου ανθρώπου.
Τα κόμικς προετοιμάζουν τα μικρά παιδιά στο να δεχθούν ότι υπάρχουν πνεύματα, ότι η δύναμη και το αποτέλεσμα έρχεται μέσα από τη χρήση μαγικών βοτάνων και ειδικών ουσιών, ότι με τη μαγεία μπορείς να επιφέρεις αποτελέσματα. Θα έλεγα, είναι ένας παιδαγωγικός τρόπος να μυηθούν τα μικρά παιδιά....
Πρώτα είναι η γνωριμία. Αρχίζει η πλύση εγκεφάλου με τη φιλοσοφία. Κατόπιν έρχεται ο εντυπωσιασμός με διάφορα σατανιστικά έργα.
Με την εξάρτηση της ψυχής που γίνεται μέσα από την υπόδειξη, με την αφοσίωση στο δάσκαλο με αίμα, με πράξεις ανήθικες, με εξευτελισμό της προσωπικότητας.
Κατόπιν αρχίζει να λαμβάνει κάποια φυλαχτά, κάποια υλικά στοιχεία επεξεργασμένα από το μάγο, δήθεν για να σε προστατέψουν στο χώρο... όμως στην ουσία γίνεσαι υποχείριο τού μάγου και των δαιμόνων.
Όμως δεν γνωρίζεις ότι αυτό γίνεται για να σε εγκλωβίσουν... τον υπνωτίζουν, τον βλέπει σε ζωώδη κατάσταση απέναντι στο Δάσκαλο, πως μιλάς στο σκύλο και σ' ακολουθεί χωρίς αντίρρηση.
Όμως στη διαδικασία τού απολύτου εγκλωβισμού χρησιμοποιούνται και άλλα πιο δραστικά μέσα:
Η χρήση ναρκωτικών είναι σε ημερησία διάταξη και η πορνεία των κοριτσιών επιβάλλεται ως εντολή του Διαβόλου.
Οι σατανιστές κάνουν ευρεία χρήση ναρκωτικών ουσιών. Αφιερώνουν την ψυχή τους στο Διάβολο και με την αφιέρωση χρειάζεται αίμα, που θα θυσιαστεί γι' αυτό το λόγο.
Αίμα προσωπικό του κοριτσιού, που γίνεται σε κάποιες ορισμένες ημερομηνίες.
Μάλιστα γίνεται κάτω από ειδικές αστρολογικές ώρες (ζωδιακοί δαίμονες). Δεν υπάρχει μέση οδός. Να κάνω κοσμική ζωή και να αμαρτάνω και να πολεμήσω το Διάβολο. Είναι πλάνη αυτό.
Ο άνθρωπος, από τη στιγμή που θα αποποιηθεί το Σατανά, από εκεί και πέρα πρέπει να είναι έτοιμος να το αντιμετωπίσει αυτό. Δεν υπάρχει μέση οδός γι' αυτούς τους ανθρώπους. Γι' αυτό και κανένας, ή σπάνια περίπτωση να ξεφύγει κάποιος, γιατί δεν υπάρχει μετάνοια.
Όχι γιατί είναι αδιανόητο ή αδύνατο, είναι λίγοι εκείνοι που πραγματικά θα τους φωτίσει ο Θεός να καταλάβουν, ότι μόνο δια των αγιαστικών μυστηρίων θα γλυτώσουν.
Διότι αν δεν είναι συγκοινωνός ο άνθρωπος μετά του Θεού δια των μυστηρίων, είναι σε κοινωνία με το Διάβολο.
Δεν υπάρχει μέση λύση.
Τα ψυχιατρεία έχουν γεμίσει και οι αυτοκτονίες είναι στην ημερησία διάταξη.
Στους ανθρώπους που ασχολούνται με το χώρο αυτό, όσο και αν φαίνεται τραγικό, είναι πραγματικότητα.
Όταν ασχολήθηκα με τις δαιμονικές δυνάμεις, είχα οπαδούς, συμπαρέσυρα άτομα, έκανα πάρα πολλά πράγματα. Πήγα σε μυστικές εκκλησίες και μάλιστα έκανα και διαλέξεις (σε μυημένους ανθρώπους).
Η μεταστροφή μου ήλθε, γύρισα στο χώρο της Εκκλησίας με τη χάρη του Θεού έγινα Ορθόδοξος, κατάλαβα την αξία της Ορθοδοξίας....
Μεγάλωσα και έζησα στην Ελλάδα, αλλά δεν ήξερα τι είναι Ορθοδοξία.
Ο Θεός ίσως ήξερε τη μεταστροφή μου και δεν είμαι σήμερα σ' ένα ψυχιατρείο ή στο χώμα. Και μπορώ να το πω αυτό με βεβαιότητα.
Δεν έχουν γλυτώσει, όχι ελάχιστοι, μπορώ να πω διεθνώς πάρα πολύ λίγοι είναι αυτοί και αυτοί ακόμα παραπαίουν...
«Θεραπείες» μέσω τεχνών: Α΄ Μουσικοθεραπεία
Ελένη Ανδρουλάκη, Καθηγήτρια
Πηγή: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΓΛΥΦΑΔΑΣ, ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: "Παρακαταθήκη" ΙΑΝ - ΦΕΒ 2007
Σχόλιο Ορθόδοξου Ιστολογίου Αναβάσεις: Στον μάτι του κυκλώνα της Νέας εποχής, στο οποίο βρισκόμαστε, αναρριχήθηκαν στην επιφάνεια από την άβυσσο, κάθε αρχαιο-ειδωλολατρική ολιστική θρηκεία, και κάθε ξεχασμένη ολιστική, μαγική "θεραπεία" του ανθρώπου διαμέσου του αποκρυφισμού και των παρακλαδιών του που για χιλιετίες είχαν εξαφανιστεί.
Έτσι πέρα από τις γνωστές ολιστικές θρησκείες, γιόγκα, ομοιοπαθητκή, ρέικι, βελονισμό, κ.λ.π μπορείτε να ανακαλύψετε και μόνοι σας μια ακόμη ολιστική θεραπεία-θρησκεία, βάζοντας σαν συνθετικό μια (όποια) λέξη και προσθέτωντας την κατάληξη «..θεραπεία» (π.χ αρωματο-θεραπεία, χορο-θεραπεία, αλατο-θεραπεία, χρωματο-θεραπεἰα, κ.λ.π), και το θαύμα έγινε!!
Όχι βεβαίως για τους υποτιθέμενους "ασθενείς" που χρήζουν τέτοιας "εφευρετικής" "θεραπείας", αλλά για τις τσέπες αυτών που τις σκαρφίστηκαν!!
Παρακάτω θα δούμε την μελέτη της κ. Ελένης Ανδρουλάκη στην «Μουσικο-θεραπεία»
* * *
Αναμφισβήτητη είναι η αξία της τέχνης που αποτελεί για τον άνθρωπο μέσο έκφρασης, επικοινωνίας και δημιουργίας. Παρά τις απόψεις των αρνητών της τέχνης, η μουσική, ο χορός, το θέατρο, η ζωγραφική έχουν τη θέση τους στη ζωή μας και μπορούν να αποτελέσουν εργαλεία καλλιέργειας, έκφρασης, ψυχαγωγίας, ανθρώπινης προσέγγισης. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία χρησιμοποιείται η βυζαντινή μουσική και η αγιογραφία για να εκφράσει ο άνθρωπος τη λατρεία του προς το Θεό και την αγάπη του για τους Αγίους. Είναι όμως οι τέχνες θεραπευτικές; Και γιατί όλη αυτή η εμμονή για την «θεραπεία μέσω τεχνών» που έκανε την εμφάνισή της τον 20ο αιώνα; Δε μιλάμε πια για τη χρήση των τεχνών, αλλά για την απολυτοποίησή τους. Όπως επισημαίνεται σε έρευνα για το ρόλο των τεχνών σήμερα, «οι επιστήμονες, βασιζόμενοι σε εθνολογικές και ανθρωπολογικές μελέτες, ανακάλυψαν τις θεραπευτικές ιδιότητες της τέχνης και τις μεθόδευσαν για να αντιμετωπίζουν ψυχοσωματικά προβλήματα. Είναι μάγοι του 20ου αιώνα, που δεν χρησιμοποιούν βότανα, ξόρκια ή άλλου είδους γιατροσόφια, απλώς θέλουν να επαναφέρουν τη χαμένη μαγεία της τέχνης στους ανθρώπους της σύγχρονης ασφυκτικής πόλης, να τους μυήσουν στην τελετουργία της δημιουργίας» [1]. Ο λόγος για τη μουσικοθεραπεία, τη χοροθεραπεία, τη δραματοθεραπεία και την εικαστική θεραπεία (art therapy), γνωστές ως «θεραπείες μέσω των τεχνών», οι οποίες ορίζονται ως «μη ορθόδοξες μέθοδοι ψυχοθεραπείας» [2], ως «εναλλακτικές ή ολιστικές θεραπείες», ως «νέοι δρόμοι στην ψυχοθεραπεία», «νέες θεραπείες» [3]. Ανήκουν στο ολιστικό μοντέλο υγείας [4], έχουν νεοεποχίτικα χαρακτηριστικά και διατείνονται ότι μπορούν να θεραπεύσουν. Οι ίδιοι οι «θεραπευτές μέσω τεχνών» φροντίζουν εξαρχής να διασαφηνίσουν ότι δεν ασχολούνται με την προσθήκη τέχνης στη θεραπεία, ούτε με την προσθήκη θεραπείας στην τέχνη, αλλά με μεθόδους που αποτελούν νέες συνθέσεις, ξεχωριστές οντότητες.
2. Τι είναι η μουσικοθεραπεία
Θα πρέπει να έγινε ήδη σαφές ότι άλλο η μουσική και η αξία της, άλλο η μουσική αγωγή, άλλο η απλή μουσική ακρόαση και τα πιθανά θετικά αποτελέσματά της και άλλο πράγμα η μουσικοθεραπεία. Η μουσικοθεραπεία ορίζεται ως η χρήση της μουσικής «για να επιτευχθούν θεραπευτικοί στόχοι» [5], οι οποίοι «απευθύνονται στις σωματικές, συναισθηματικές, διανοητικές και κοινωνικές ανάγκες των ατόμων» [6]. Όπως μας βεβαιώνουν οι μουσικοθεραπευτές, η μουσικοθεραπεία «χρησιμοποιείται σε όλων των ειδών τις ψυχικές και σωματικές παθήσεις» [7] και μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο σε οποιαδήποτε ηλικία και σε οποιαδήποτε ψυχοσωματική κατάσταση: στη σχέση με τον εαυτό του και τους άλλους, στο τρακ, στο άγχος, στην κατάθλιψη, σε συναισθηματικές διαταραχές, σε ψυχοσωματικές διαταραχές, σε εγκεφαλικά, σε καρδιοπάθειες, σε καρκίνο, σε ειδικές ανάγκες, σε ψυχιατρικές παθήσεις κλπ» [8]. Εφαρμόζεται «στη διάγνωση και θεραπεία παιδιών και ενηλίκων» που πάσχουν από πλήθος προβλημάτων, μεταξύ των οποίων: «αυτισμός, μαθησιακές δυσκολίες, γεροντική άνοια, φυσικές αναπηρίες, σχιζοφρένεια…» [9], αλλά και σε ασθενείς που κακοποιήθηκαν σεξουαλικά ή είναι φορείς του AIDS [10]. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι στους στόχους της μουσικοθεραπείας περιλαμβάνονται «η μεταφυσική θεραπεία» [11], η απόκτηση «αυτογνωσίας» [12], αλλά και η «αυτοπραγμάτωση» [13].
2.1. Οι απαρχές της μουσικοθεραπείας
«Η θεραπευτική δράση της μουσικοθεραπείας έχει τις ιστορικές της ρίζες στην αρχαία Ελληνική παράδοση, αλλά και στις παραδόσεις άλλων λαών της Ανατολής» [14]. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η μουσική είναι δώρο των θεών στον άνθρωπο και ότι αντιπροσώπευε κινήσεις της ψυχής. Ο Απόλλων θεωρείτο ότι «προστάτευε την αρμονία της ζωής με τη μαντική, τη μουσική και την ιατρική τέχνη» [15]. Στα Ασκληπιεία, τους ναούς που ήταν αφιερωμένοι στον Ασκληπιό -υιό του Απόλλωνος- η μουσική χρησιμοποιείτο για θεραπευτικούς σκοπούς. Επίσης, ο Ασκληπιός «με τους ήχους της μουσικής κατεύναζε τις έριδες και αποκαθιστούσε την ακοή σε κουφούς» [16]. Οι Αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν ειδικούς ύμνους, τις λεγόμενες «επωδούς», για τη θεραπεία ανθρώπων και ζώων [17]. Ο Θεόφραστος θεωρούσε ότι η επιληψία μπορούσε να μετριαστεί από τους ήχους του αυλού, ενώ ο Κέλσος συνιστούσε κύμβαλα για τη θεραπεία της παραφροσύνης [18]. Οι Πυθαγόρειοι υποστήριζαν ότι «το σύμπαν, η ψυχή και η μουσική υπόκεινται στις ίδιες αρμονικές σχέσεις, η διάσπαση των οποίων επιφέρει ψυχικές ασθένειες, που η μουσική έχει τη δύναμη να θεραπεύσει» [19]. Και αυτό γιατί είχαν την αντίληψη ότι «ο κόσμος των ήχων και ο εσωτερικός κόσμος της ψυχής συνδέονται με μια μυστική συγγένεια» [20]. Έτσι λοιπόν χρησιμοποιούσαν μελωδίες για να θεραπεύσουν πάθη -την απελπισία, την οργή κλπ- αλλά και τους δυνατούς πόνους. Οι Ορφικοί, από τη άλλη, «ισχυρίζονταν ότι οι επωδές τους είχαν τόση δύναμη που μπορούσαν να καθάρουν ακόμη και αμαρτίες προγόνων» [21]. Ο Δημόκριτος πίστευε ότι οι ήχοι του αυλού έχουν θετική επίδραση στο πάσχον μέρος του σώματος. Οι προ-επιστημονικές αυτές αντιλήψεις του Δημόκριτου και των Πυθαγορείων αποτελούν τις βάσεις για τις δύο κύριες σχολές της μουσικοθεραπείας σήμερα [22].
Η Αίγυπτος, η Ινδία και η Κίνα έχουν τις δικές τους παραδόσεις για τον ήχο και τις «θεραπευτικές» του ιδιότητες. Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι ο θεός Θωθ δημιούργησε τον κόσμο με μόνο τον ήχο της φωνής του [23]. Επίσης, πίστευαν στην ευνοϊκή επίδραση της μουσικής στη γυναικεία γονιμότητα [24]. Για τους Ινδούς «το σύμπαν δημιουργήθηκε από ένα ηχητικό ερέθισμα που πηγάζει από τα βάθη του χάους» [25] -το Ωμ θεωρείται για τους Ινδουιστές ο ήχος της δημιουργίας του κόσμου- και «ο Βράχμα ή η δημιουργική του δύναμη Σαρασβάτι, ήταν αυτός που έδωσε τις αρχές» της μουσικοθεραπείας, «ο δε Ισβάρα, ένα από τα πρόσωπα της Ινδικής Τριάδος ήταν εκείνος που θεμελίωσε το μουσικό σύστημα» [26]. Κατά την αρχαιότητα οι θεραπευτές στην Ανατολή θεράπευαν ασθένειες ψυχολογικής φύσεως με το τύμπανο και το τραγούδι τους, αναγκάζοντας τον ασθενή να ταλαντεύει το κεφάλι του σύμφωνα με το ρυθμό [27]. «Στην αρχαία Κίνα η μουσική [ε]θεωρείτο απεικόνιση της συμπαντικής τάξης… Η κυκλική φύση του σύμπαντος και η αλληλεπίδραση Γιν και Γιανγκ αποτελούν τη βάση της κινέζικης μουσικής θεωρίας» [28]. Κάποιοι θεωρούν πατρίδα της μουσικοθεραπείας το Θιβέτ, όπου εδώ και αιώνες οι ντόπιοι χρησιμοποιούν ορισμένους ήχους για να θεραπεύσουν ασθένειες. Στα μοναστήρια του Θιβέτ μοναχοί «θεραπεύουν» σωματικές ασθένειες παίζοντας φλογέρα ή τύμπανο σε έναν ορισμένο τόνο, χωρίς διακοπή για εβδομάδες [29]. Επίσης, η ισλαμική μυστικιστική παράδοση των Σούφι δίνει στον ήχο και το ρυθμό ύψιστη σημασία. Οι Σούφι έχουν μια ρυθμική άσκηση η οποία υποτίθεται ότι «θέτει σε ρυθμική κίνηση ολόκληρο το μηχανισμό του σώματος και του νου» [30]. Πιστεύουν ότι υπάρχει ένας ήχος ο οποίος διαρρέει ολόκληρο το σύμπαν [31]˙ μάλιστα όσο περισσότερο ένας Σούφι ακούει αυτόν τον ήχο «τόσο περισσότερο η συνείδησή του ελευθερώνεται από τους περιορισμούς της ζωής» [32].
Να αναφερθεί ακόμη ότι ο ήχος έπαιζε πρωταρχικό ρόλο σε διάφορες πρωτόγονες «θεραπευτικές» τελετουργίες, όπως αυτές των σαμάνων οι οποίοι μέχρι σήμερα προσπαθούν με τη μουσική και το χορό να διώξουν τα κακά πνεύματα που θεωρούνται υπεύθυνα για κάθε ασθένεια [33].
2.2. Η εξέλιξη της μουσικοθεραπείας
Από τις θεραπευτικές πρακτικές των πρωτόγονων ανθρώπων και την πρωτόγονη πίστη στη μαγική δύναμη του ήχου εξελίχθηκαν σταδιακά διάφορες εναλλακτικές «θεραπείες» μέσω τεχνών [34]. Την εποχή του Μεσαίωνα, η μουσική χρησιμοποιείτο στα νοσοκομεία για θεραπευτικούς λόγους, αλλά και στην περίοδο της Αναγέννησης πολλοί ήταν εκείνοι που συνέχιζαν να πιστεύουν στη θεραπευτική δύναμη της μουσικής [35]. Τον 20ο αιώνα κάνει την εμφάνισή της η σύγχρονη μουσικοθεραπεία. Το 1926 η Alice Bailey, πρόεδρος της Θεοσοφικής Εταιρείας του Λονδίνου, έγραφε ότι «η μουσική πρόκειται ν’ αναδειχτεί σ’ ένα από τα κύρια μέσα θεραπείας ως το τέλος του 21ου αιώνα» [36]. Από το 1950 που εμφανίστηκε η πρώτη οργάνωση Μουσικοθεραπείας στην Αμερική ως τις μέρες μας, τα πράγματα εξελίχθηκαν ραγδαία. Υπάρχουν σήμερα πολυάριθμες εθνικές, Ευρωπαϊκές, Αμερικανικές και διεθνείς οργανώσεις μουσικοθεραπείας, αλλά και ένα ανερχόμενο ρεύμα μεμονωμένων ατόμων και ομάδων μουσικοθεραπείας που «υιοθετώντας ως βάση τους τις πυθαγόρειες και προ-πυθαγόρειες ιδέες, μελετούν τους αρχαίους δυτικούς, τους σαμανιστικούς και τους ανατολικούς πολιτισμούς» [37].
2.3. Επιστημονικές ενστάσεις
Εντύπωση προκαλεί ακόμα και στον μη επιστήμονα το εύρος των παθήσεων που διατείνεται ότι θεραπεύει η μουσικοθεραπεία, το οποίο φτάνει μέχρι τη σχιζοφρένεια και τον καρκίνο. Επικαλούμενοι αόριστες «έρευνες ηχοθεραπευτών και βιολόγων», κάποιοι μουσικοθεραπευτές ισχυρίζονται ότι διάφορες συχνότητες της μουσικής, «εκπεμπόμενες από το διαπασών επιφέρουν μεταβολή του χρώματος και της μορφής των κυττάρων του αίματος» [38]. Στην Αμερική η ιδρύτρια του «Οργανισμού Θεραπευτικής Μουσικής» Amrita Cottrell υποστηρίζει πως «έχει αποδειχτεί ότι η μουσική και ο ήχος σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα» [39]. Άλλοι μουσικοθεραπευτές που ασπάζονται την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική –η οποία έχει έντονο φιλοσοφικο-θρησκευτικό χαρακτήρα- έχουν τις δικές τους θεωρίες περί «αντιστοιχίας μεταξύ του ήχου συγκεκριμένων μουσικών οργάνων και της υγιούς κατάστασης των εσωτερικών οργάνων του ανθρώπου» [40]. Έτσι, για παράδειγμα, το ξυλόφωνο και το φλάουτο ενδείκνυνται για τις παθήσεις του ήπατος και της χοληδόχου κύστης, ο ήχος των εγχόρδων συνδέεται με την καρδιά κ.ο.κ. «Για την εξάλειψη των αρνητικών καταστάσεων» ορισμένοι μουσικοθεραπευτές έχουν καταρτίσει ολόκληρους «θεραπευτικούς καταλόγους» μουσικών έργων [41]. Για τις σωματικές παθήσεις κάποιοι προτείνουν συγκεκριμένες αναπνευστικές, μουσικές και άλλες ασκήσεις οι οποίες πρέπει να εκτελούνται με συγκεκριμένη μουσική συνοδεία που επιλέγεται ανάλογα με την περιοχή του σώματος που πάσχει [42]. Υπάρχουν και εκείνοι που εφαρμόζουν θεραπευτική αγωγή με τη χρήση μεμονωμένων συχνοτήτων διότι πιστεύουν ότι «ο ήχος δρα απ’ ευθείας πάνω στο σώμα, οπότε μπορούμε να κατευθύνουμε τις συχνότητες στα συγκεκριμένα μέρη του σώματος που χρειάζονται φροντίδα» [43].
Η Barbara Crowe -η οποία υπήρξε πρόεδρος της Αμερικανικής Ένωσης Μουσικοθεραπείας- μιλά για την θεραπευτική επίδραση της μουσικής και του ρυθμού και επισημαίνει ότι «υπάρχει μια σαφής, ευδιάκριτη παραλληλία μεταξύ του παραδοσιακού σαμανισμού και των πρακτικών που εφαρμόζουμε στη μουσικοθεραπεία σήμερα» [44]. Κάποιοι μουσικοθεραπευτές μάλιστα χρησιμοποιούν τη μέθοδο του Αϊτινού Χερνς Ντυπλάν «Πρωτόγονη Έκφραση», η οποία εστιάζεται στο ρυθμό του πρωτόγονου ταμ-ταμ, τον οποίο κρατούν οι θεραπευόμενοι με τα πόδια τους καθ’ όλη τη διάρκεια της συνάντησης [45]. Κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούν τεχνικές που συνδυάζουν τη μουσική με τα χρώματα [46]. Η Dorothy Retallac, συγγραφέας του βιβλίου «Ο Ήχος της Μουσικής και τα Φυτά», γράφει: «όταν η μαγική δύναμη του ήχου και του χρώματος ξανα-ανακαλυφθούν και κατευθυνθούν σε συγκεκριμένους στόχους, θα υπάρξουν ενέργειες μιας ανώτερης διάστασης, οι οποίες θα υπερβαίνουν αυτές που έχουν απελευθερωθεί σήμερα» [47].
Το πόσο όλα αυτά έχουν σχέση με επιστήμη μπορεί να το αντιληφθεί ο κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος. Ίσως βέβαια όλοι οι μουσικοθεραπευτές να μην ασπάζονται τις ανωτέρω δοξασίες. Εξετάζοντας όμως τα τεκταινόμενα σε μια κλασική «μουσικοθεραπευτική συνεδρία» και παρά την καλή διάθεση που μπορεί να έχουν οι περισσότεροι μουσικοθεραπευτές να βοηθήσουν, προσκρούουμε πάλι σε αμφιλεγόμενες έννοιες και πρακτικές. Καταρχάς για να γίνει η διάγνωση, ο μουσικοθεραπευτής πρέπει να ανακαλύψει την «ηχητική ταυτότητα» του ασθενούς [48]. Γιατί «ο άνθρωπος είναι σα μουσικό όργανο με τη μοναδική του ταυτότητα…Η αναπνοή, οι σφυγμοί της καρδιάς, η χροιά, η τοποθέτηση και ένταση της φωνής και των κινήσεων, καθώς επίσης οι ήχοι των σκέψεων και των συναισθημάτων συνθέτουν τη μουσική ταυτότητα του ανθρώπου» [49]. Η διαδικασία της θεραπευτικής προσπάθειας εξελίσσεται σε τρεις φάσεις: «προετοιμασία και κάθαρση», παρατήρηση του ασθενούς στο μη λεκτικό πεδίο και «ηχητικός διάλογος». Επιπλέον, στο ερωτηματολόγιο που πρέπει να απαντήσει ο καθένας που προτίθεται να ξεκινήσει μουσικοθεραπεία, ο υποψήφιος θεραπευόμενος καλείται, μεταξύ άλλων, να γράψει τις «ηχητικές αναμνήσεις [του] από την περίοδο της εγκυμοσύνης» και τις «ηχητικές αναμνήσεις της γέννησης και των πρώτων ημερών της ζωής» του [50]!
Με το θέμα των ενδομήτριων ήχων ασχολήθηκε ο Alfred Tomatis, o οποίος επινόησε το 1950 τη μέθοδο της «ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας», γνωστή ως μέθοδος Τοματίς. Ο Τοματίς, ωτορινολαρυγγολόγος ο οποίος διώχθηκε από τις ιατρικές αρχές το 1977 [51], υποστήριξε ότι «η πρωταρχική λειτουργία του αυτιού δεν είναι να ακούει, αλλά να τροφοδοτεί με ενέργεια τον εγκέφαλο» [52] και ότι οι ήχοι υψηλής συχνότητας «ενεργοποιούν» τον εγκέφαλο, ενώ οι ήχοι χαμηλής συχνότητας εξαντλούν την ενέργεια [53]. Επίσης, ότι τα συμπτώματα διαφόρων διαταραχών όπως οι μαθησιακές δυσκολίες, ο αυτισμός κτλ δεν προκαλούνται από τις συγκεκριμένες διαταραχές, αλλά από ένα πρόβλημα αισθητηριακής ρύθμισης που ξεκινά από το εσωτερικό αυτί. Καμία από τις ανωτέρω θέσεις δεν αποδεικνύεται επιστημονικά και όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Vanderbilt στην Αμερική, οι δοκιμασίες και οι μελέτες που συνήθως χρησιμοποιούνται για να προσδοθεί εγκυρότητα στη μέθοδο είναι «ή μη επιστημονικές ή διεξήχθησαν από κέντρα που προσπαθούσαν να ‘πουλήσουν’ το πρόγραμμα» [54]. Η άλλη θεωρία στην οποία στηρίχθηκε ο Τοματίς ήταν ότι το έμβρυο αναγνωρίζει τη φωνή της μητέρας και η συνακόλουθη θ.epsilon;ραπευτική που ανέπτυξε βασίζεται στην ακρόαση φιλτραρισμένων ήχων σε υδάτινο περιβάλλον. Αυτό γίνεται με τη χρήση μιας συσκευής, γνωστής ως «ηλεκτρονικό αυτί» η οποία φιλτράρει τον ήχο της φωνής της μητέρας και τη μουσική που ακούγεται, ώστε να απουσιάζουν οι χαμηλές συχνότητες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο λένε ότι θεραπεύονται μαθησιακές δυσκολίες, διαταραχές ψυχισμού και συμπεριφοράς, υποβοηθείται η εκμάθηση ξένων γλωσσών, γίνεται ηχοθεραπευτική αγωγή της εγκύου ώστε «να ενεργοποιηθεί κατάλληλα το αυτί του εμβρύου» κτλ [55]. Οι προαναφερθείσες θεωρίες και τεχνικές, οι οποίες εφαρμόζονται σήμερα σε 250 κέντρα Τοματίς στον κόσμο, δεν έπεισαν ποτέ τους ειδικούς της ιατρικής και της ακουστικής οι οποίοι τονίζουν ότι η φωνή της μητέρας καταπνίγεται από το φίλτρο του αμνιακού υγρού και την παρουσία άλλων ήχων (καρδιακών παλμών, πέψης κλπ…) καθώς και ότι το αυτί του εμβρύου είναι φραγμένο με βλέννα η οποία εξαφανίζεται μόνο μετά τη γέννηση [56]. Μάλιστα ο ψυχίατρος και εγκληματολόγος Dr Jean-Marie Abgrall αναφέρει ότι μία ασθενής του Τοματίς κατέφυγε στη δικαιοσύνη όταν η εν λόγω μέθοδος απέτυχε να την θεραπεύσει. Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι «το ‘ηλεκτρονικό αυτί’ είναι απλώς ένα φτηνό ηχόμετρο χωρίς θεραπευτική λειτουργία» [57] και επέβαλε την καταβολή αποζημίωσης.
2.4. Φιλοσοφικο-θρησκευτικές προεκτάσεις
Πόσο επιστημονική, εξάλλου, θα μπορούσε να ήταν μια μέθοδος που απορρέει, ενσωματώνει και επεκτείνεται σε φιλοσοφικο-θρησκευτικές αντιλήψεις; Τι σχέση με επιστήμη έχουν τα γραφόμενα από τους μουσικοθεραπευτές για «δόνηση θετικής ενέργειας», «τσάκρας», «ανακατεύθυνση της ενεργειακής ροής», μάντρα, γιν-γιανγκ και διαλογισμό [58];
Πρώτα-πρώτα, η προσπάθεια του μουσικοθεραπευτή να βρει την «ηχητική ταυτότητα» του ασθενούς για να κάνει τη «θεραπεία», μας παραπέμπει στους γιατρούς-μάγους των πρωτόγονων κοινωνιών οι οποίοι «εκτιμούσαν πως μπορούσαν να θεραπεύσουν τους ασθενείς τους μόνο αφού ανακάλυπταν τον τελείως προσωπικό κρυφό τους ήχο» [59]. Πολλοί οπαδοί των ανατολικών θρησκειών διαλογίζονται για να βρουν τον «εσωτερικό τους ήχο», ο οποίος πιστεύουν ότι ταυτίζεται με τον ήχο τον οποίο «ασυνείδητα θυμούνται από τη μήτρα» [60] και ο οποίος θα επιφέρει μεγαλύτερη «ενεργοποίηση». Αλλά και οι γκουρού δίνουν στον κάθε μαθητή το δικό του προσωπικό ήχο. Κάποιες φορές γίνεται «χρήση φωνηέντων ως μέρος της θεραπευτικής αγωγής», τα φωνήεντα χωρίζονται σε φωνήεντα Γιν και φωνήεντα Γιανγκ και διακρίνονται ανάλογα με την περιοχή του σώματος που επηρεάζουν [61]. Επίσης, σε μια άλλη τεχνική που είναι γνωστή ως «ψυχοφωνία», «ο θεραπευτής στέκεται πίσω από τον ασθενή, ο οποίος είναι όρθιος και παράγει ήχους τους οποίους κατευθύνει προς τη σπονδυλική στήλη. Ανάλογα με την αντανάκλαση του ήχου γίνονται η διάγνωση και η θεραπεία» [62]. Ο «θεραπευτής» ανεβάζει τη φωνή του «τρεις οκτάβες… χρησιμοποιώντας μια συλλαβή, το ‘ΩΜ’ και μετά κατεβαίνει. Οι τρεις αυτές οκτάβες αντιστοιχούν σε όλο το ανθρώπινο σώμα, από τον κόκκυγα, μέχρι την κορυφή του κεφαλιού» [63]. Κι αυτό γιατί στις ανατολικές θρησκείες για να επέλθει η θεραπεία χρειάζεται η «ενεργοποίηση» των υποθετικών κέντρων «ενέργειας», των τσάκρας, τα οποία «ανταποκρίνονται με συγκεκριμένο τρόπο σε ορισμένους τόνους και συχνότητες» [64].
Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα που αποδεικνύει το όλο φιλοσοφικο-θρησκευτικό υπόβαθρο είναι η μουσικοθεραπεία GIM, μία από τις επικρατέστερες μουσικοθεραπευτικές προσεγγίσεις παγκοσμίως. Πρόκειται για «μια μουσικοθεραπευτική διαδικασία πρόσβασης στην ανθρώπινη ψυχή που οδηγεί στην αυτοπραγμάτωση και τη θεραπεία» [65]. Η μέθοδος αυτή «σχεδιάστηκε για να διευκολύνει την πρόσβαση στα υψηλότερα επίπεδα συνειδητότητας», «εκεί που κείτονται τα βασίλεια της αυτογνωσίας, της αυτοπραγμάτωσης, της μνήμης, των ονείρων και των βαθιών υπερβατικών και πνευματικών εμπειριών» [66]. Υποστηρίζεται ότι «η μουσική επικαλείται τις θεραπευτικές δυνάμεις του σύμπαντος» [67] και γίνεται χρήση πρακτικών διαλογισμού, η πρακτική της καθοδηγούμενης φαντασίας σε μια κατάσταση αλλαγμένης συνειδητότητας [68] και ο σχεδιασμός μαντάλα [69]. Τα μαντάλα, που είναι γεωμετρικά σχήματα θεωρούμενα ότι«αποτυπώνουν εκφράσεις δονήσεων από το Σύμπαν», χρησιμοποιούνται σε θρησκευτικές τελετουργίες και ως βοηθητικά διαλογισμού. Να αναφερθεί ακόμη ότι η δημιουργός της μεθόδου GIM, η Helen Bonny, επινόησε τη μέθοδο «εμπνεόμενη από μια μυστικιστική εμπειρία που είχε με τη μουσική» [70].
Η θρησκευτική πρακτική του διαλογισμού, όπως ασκείται στον ινδουισμό και το βουδισμό, είναι παρούσα στις περισσότερες μουσικοθεραπευτικές προσεγγίσεις [71]. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα συστήνεται να γίνεται η μουσικοθεραπεία μαζί με ασκήσεις γιόγκα [72], ή μαζί με αρωματοθεραπεία, βελονισμό [73] κτλ. Νέα κράματα, όπως το «ηχομασάζ» όπου με ήχους «καθαρίζεται η αύρα», ο «ηχοβελονισμός», όπου εφαρμόζονται ήχοι σε σημεία βελονισμού, το «τσάννελινγκ τραγουδιού» που επινοήθηκε από σύγχρονο Αμερικανό μουσικοθεραπευτή, διαδίδονται όλο και περισσότερο.
Όλες αυτές οι μέθοδοι μουσικοθεραπείας και λοιπών παράλληλων πρακτικών συναντώνται σε διάφορες παραθρησκευτικές ομάδες, άσραμ, κέντρα γιόγκα κτλ. Πώς όμως έχουν εισχωρήσει και μέσα σε Πανεπιστήμια; Και πώς προσπαθούν να διεισδύσουν ακόμα και σε χώρους εκκλησιαστικούς; Κάποιοι μουσικοθεραπευτές δηλώνουν ότι προτίθενται να κάνουν «ερευνητικά πειράματα μουσικοθεραπείας πάνω στη βυζαντινή μουσική». Λες και η βυζαντινή μουσική λειτουργεί όπως τα μάντρα που «θεραπεύουν» με τους ήχους τους. Οι χριστιανοί γνωρίζουν ότι η θεραπεία προέρχεται από το Θεό και όχι από τους «θεραπευτικούς ήχους» της μουσικής ή των ψαλμών.
_________________________________________________________________
[1] Σε έρευνα που εκπονήθηκε στο πλαίσιο προγράμματος Αγωγής Υγείας
[2] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, Μουσική και Ψυχολογία -Εισαγωγή στη μουσικοθεραπεία, Θυμάρι, 2003, σελ. 26
[3] Σύχρονες Ψυχοθεραπείες, συλλογικό έργο, Π. Ασημάκης, 2001, σελ. 501
[4] Ιωάννης Μακρής & Δήμητρα Μακρή, Εισαγωγή στη Μουσικοθεραπεία, Γρηγόρης, 2003, σελ. 31
[5] http://en.wikipedia.org/wiki/Music_therapy
[6] www.musictherapy.org/quotes.html
[7] Οδηγός Σύγχρονης Θεραπευτικής, ετήσια έκδοση για τις εναλλακτικές θεραπείες, 2002-2003, σελ. 197
[8] Ντόρα Ψαλτοπούλου, «Συνεργάτες στην θεραπεία», Η Καθημερινή (Επτά Ημέρες), 1 Φεβρουαρίου 2004
[9] http://www.peemde.gr/index2.php?option=com_content&task=view&id=306&Itemid=0&pop=1&page=0
[10] ένθ. ανωτέρω
[11] www.angelfire.com/sc3/smmindex/musictherapyfaqs.html
[12] http://musictherapy.gr/page2.html
[13] Ντόρα Ψαλτοπούλου, «Συνεργάτες στην θεραπεία», Η Καθημερινή, ένθ. ανωτ.
[14] Θανάσης Δρίτσας, «Ο Σαμάνος, ο Μάγος και ο θεραπευτής», περιοδικό Ανεξήγητο, τεύχος 208, Φεβρουάριος 2006
[15] http://www.peemde.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=306&Itemid=0
[16] Σεργκέι Σαμπουτίν, Ιατρικές Δυνάμεις της Μουσικής, PLS, 2005, σελ. 16
[17] http://www.archive.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=122
[18] http://www.peemde.gr/index2.php?option=com_content&task=view&id=306&Itemid=0&pop=1&page=0
[19] http://www.peemde.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=349&Itemid=0
[20] Απόστολος Κώστιος, «Μουσικοθεραπεία ανά τους αιώνες», Η Καθημερινή, ένθ. ανωτ.
[21] http://www.archive.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=122
[22] Απόστολος Κώστιος, «Μουσικοθεραπεία ανά τους αιώνες», Η Καθημερινή, ένθ. ανωτ.
[23] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ 19
[24] http://www.peemde.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=349&Itemid=0
[25] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ. 19
[26] http://www.nea-acropoli-thes.gr/articles.php?lng=gr&pg=435&prt=2
[27] www.esoterica.gr/articles/alt_med/musicother/musicther.htm
[28] Randall ΜcClellan, Οι θεραπευτικές δυνάμεις της μουσικής, Fagotto, 1997 σελ. 120
[29] Walter Gutdeutsch, Μουσική και Ιατρική, εκδ. Νέα Ακρόπολη, 1999, σελ. 36-37
[30] Ιναγιάτ Χαν, Ο μυστικισμός του ήχου, Πύρινος Κόσμος, 1992, σελ. 81
[31] http://www.nea-acropoli-thes.gr/articles.php?lng=gr&pg=435&prt=2
[32] Ιναγιάτ Χαν, ένθ. ανωτ., σελ. 111.
[33] Παναγιώτης Μαυρόπουλος, Σαμάνος ή θεραπευτής, Πύρινος Κόσμος, 2004, σελ. 45-70
[34] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ. 20-21
[35] μεταξύ αυτών και ο Παράκελσος
[36] Randall ΜcClellan,, ένθ. ανωτ., σελ. 114-115
[37] Randall ΜcClellan, ένθ. ανωτ., σελ. 115
[38] Σεργκέι Σαμπουτίν, ένθ. ανωτ., σελ. 35
[39] www.healingmusic.org/Main/What_Is_Healing.htm
[40] Σεργκέι Σαμπουτίν, ένθ. ανωτ., σελ. 79
[41] Σεργκέι Σαμπουτίν, ένθ. ανωτ., σελ. 128
[42] Σεργκέι Σαμπουτίν, ένθ. ανωτ., σελ. 155-159
[43] Randall ΜcClellan, ένθ. ανωτ., σελ.53
[44] www.healingmusic.org/Main/What_Is_Healing.htm
[45] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ. 68
[46] ένθ. ανωτ.
[47] Morton Walker, Η δύναμη του χρώματος, Διόπτρα, 1994 σελ. 227
[48] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ. 45
[49] Ντόρα Ψαλτοπούλου, «Συνεργάτες στην θεραπεία», Η Καθημερινή, ένθ. ανωτ.
[50] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ. 47
[51] Jean-Marie Abgrall, Healing or stealing, Algora, 2001, σελ.145
[52] Ράνια Ευδοκίμου-Παπαγεωργίου, Δραματοθεραπεία – Μουσικοθεραπεία, Ελληνικά Γράμματα, 1999, σελ. 218
[53] Jack Raso, Expanded Dictionary of Metaphysical Healthcare, ηλεκτρονική έκδοση
[54] http://www.vanderbilt.edu/AnS/psychology/health_psychology/TOMATIS.html
[55] http://www.thesoundtherapy.gr/html/body_progs_gr.html
[56] Jean-Marie Abgrall, ένθ. ανωτ., σελ. 146
[57] Jean-Marie Abgrall, ένθ. ανωτ., σελ. 149
[58] Δρίτσας, Ευδοκίμου, Πρίνου, Τοματίς, McClellan, Σαμπουτίν, http://www.medicinbio.com/Greek/index-activities-gr.htm κα
[59] Λιάνα Πρίνου-Πολυχρονιάδου, ένθ. ανωτ., σελ.20
[60] www.coloringtherapy.com/find_the_inner_sound.htm
[61] Randall ΜcClellan, ένθ. ανωτ., σελ. 88-92
[62] Ράνια Ευδοκίμου-Παπαγεωργίου, ένθ. ανωτ., σελ. 235
[63] http://www.mariacharlet.gr/gr/complementary-therapies-greece/sound-therapy.html
[64] www.dhyansanjivani.org/music_therapy.asp
[65] http://members.aol.com/kathysl/questions.html
[66] Εύη Παπανικολάου, «Μουσικοθεραπεία GIM», Περιοδικό Yoga World, τεύχος 7, Φεβρουάριος-Μάρτιος 2006
[67] http://members.aol.com/gim4life
[68] http://members.aol.com/kathysl/questions.html
[69] Εύη Παπανικολάου, Περιοδικό Yoga World, ένθ. ανωτ.
[70] www.archedigm.com/bonny.html
[71] σε πλήθος σχετικών συγγραμμάτων και ιστοσελίδων
[72] www.bellaonline.com/articles/art43119.asp
[73] Σεργκέι Σαμπουτίν, ένθ. ανωτ., σελ. 192-205
Πηγή:
<>
Εναλλακτικές ψυχοθεραπείες
της κας Ελένης Ανδρουλάκη
Ι. Μητρόπολη Γλυφάδας
1. Σκιαγράφηση της τρέχουσας πραγματικότητας
Η εξάπλωση της ψυχολογίας στις δυτικές κοινωνίες μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οδήγησε σταδιακά στη δημιουργία μιας «νέας ψυχολογοποιημένης κοινωνίας» όπου οι παραδοσιακές αξίες που έθεταν ως κέντρο το Θεό και το συνάνθρωπο αντικαταστάθηκαν από τις ποικίλες φιλοσοφίες ανάπτυξης του «Εαυτού» και τα πολυάριθμα σεμινάρια, εργαστήρια και προγράμματα ατομικής ευδαιμονίας και «αυτοβελτίωσης». Ο ψυχαναλυτής Otto Rank είχε δηλώσει ότι η δημιουργικότητα και ο μυστικισμός θα αποτελέσουν τη βάση του «νέου ψυχολογικού ατόμου» μέσω του οποίου θα έλθει ο «νέος πολιτισμός».[1] Πράγματι, τον 20ό αιώνα, παράλληλα με «το κίνημα της αυτοβοήθειας», έκανε την εμφάνισή του και ένα πλήθος ασυνήθιστων μεθόδων και τεχνικών που απευθύνονται πλέον όχι μόνον στους ασθενείς, αλλά σε όλους τους ανθρώπους, αφού ο στόχος της ψυχοθεραπείας έγινε πια διττός: «θεραπεία και προσωπική ανάπτυξη». Σιγά-σιγά, αυτές οι «νέες θεραπείες» πολλαπλασιάστηκαν. Συχνά βασίζονται στο μυστικισμό, στη διάσταση του ιερού και της υπερβατικότητας,[2] στην «ενέργεια της ζωής», στο βιταλισμό.[3]
Είναι αξιοσημείωτο ότι πολλές αποκρυφιστικές και ανατολικο-θρησκευτικές πρακτικές βαπτίστηκαν «ψυχοθεραπείες» και ως τέτοιες συστήνονται σήμερα. Πολλοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας, ψυχολόγοι, ψυχοθεραπευτές, ψυχίατροι «προσφέρουν ψυχολογική, συναισθηματική, πνευματική, επαγγελματική, οικονομική συμβουλευτική και θεραπεία… Αυτή η κατηγορία [των ψυχο-ειδικών προσφέρει τα πάντα και] χωράει τα πάντα. Περιλαμβάνει [μεταξύ άλλων] πιστοποιημένους υπνοθεραπευτές· εκπαιδευτές προσωπικής ανάπτυξης και συντονιστές σεμιναρίων (seminar leaders)· διαφόρων ειδών προσωπικούς καθοδηγητές (personal “coaches”)· πνευματικούς συμβούλους, μάντεις, πνευματιστές, ανθρώπους που επικοινωνούν με αγγέλους και πνεύματα· σαμανιστές-συμβούλους· θεραπευτές μέσω μασάζ, σωματοθεραπευτές και θεραπευτές μέσω αναπνοής».[4] Από τη μια, ανθούν σήμερα οι διάφορες ερασιτεχνικές και επικίνδυνες ψυχοθεραπείες και από την άλλη, «δεν υπάρχει επίσημο καθεστώς για τον ψυχοθεραπευτή»[5], όπως υπάρχει π.χ. για το γιατρό. Έτσι, μαζί με το θεραπευτή του σώματος διεκδικούν μία θέση στο χώρο της υγείας και οι λεγόμενοι «θεραπευτές της ψυχής», οι οποίοι πολλάκις ασκούν πρακτικές «χωρίς επιστημονική βάση, [πρακτικές που] στηρίζονται σε μαγικές, ανθρωποσοφικές και εσωτεριστικές πεποιθήσεις και αλχημείες»[6]. Τα τελευταία χρόνια προστίθεται συχνά στην ψυχοθεραπευτική πρακτική και η επίδραση από την Άπω Ανατολή, με τη μορφή μεθόδων βασισμένων στο βουδισμό, το ζεν και τη γιόγκα.[7] «Ο οποιοσδήποτε μπορεί να αυτοσχεδιάσει παριστάνοντας τον ψυχοθεραπευτή… [Βεβαίως] το δεοντολογικό ζήτημα τίθεται οξύτατο. [Επίσης, εκτός από τις αυτονόητες βλάβες στους ασθενείς/πελάτες] ο μεγάλος αριθμός απατεώνων μπορεί να συμβάλει στην παραπληροφόρηση της κοινής γνώμης».[8]
Στα εργαλεία «θεραπείας» που χρησιμοποιούνται –ακόμα και από κάποιους ψυχιάτρους- περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων: «I Ching, εννεάγραμμα, ρούνοι, αστρολογία, υπνωτική αναδρομή, εξωσωματικές εμπειρίες, χειρομαντεία κ.α.».[9] Από άγνοια, αφέλεια, εγωισμό ή υπερβολική εμπιστοσύνη στον «ειδικό», οι άνθρωποι χειραγωγούνται με ευκολία από τους διάφορους «ψυχοθεραπευτές», οι οποίοι «προσφέρουν πνευματιστικές δυνάμεις, αγγέλους που θα έλθουν από το υπερπέραν, πολεμιστές για να περπατούν αόρατα δίπλα σου, εσωτερικά παιδιά για να κρατήσεις, αύρες για να διορθώσεις και άλλα πολλά… Μπορεί να σου ζητηθεί να πάρεις μεγάλες δόσεις από βιταμίνες ή να πιεις άσχημης γεύσης φίλτρα από φυτά, φύκια, βότανα, λουλούδια ή να παραμείνεις σε μια θεραπευτική αγωγή μέσω κάποιας αλλόκοτης δίαιτας, ή να τρίβεσαι με έλαια που μυρίζουν παράξενα. Γίνε άβαταρ.[10] Γίνε σαμάνος. Γίνε θεότητα. Γίνε το σώμα σου. Γίνε το μυαλό σου. Γίνε ο εαυτός σου. Χάσε τον εαυτό σου. Πήγαινε ένα πνευματικό ταξίδι. Ξεκλείδωσε την ψυχολογία του παρελθόντος και του μέλλοντός σου… Δοκίμασε τη φυσική θεραπευτική».[11] Αυτές είναι οι κυρίαρχες προσταγές από μεμονωμένους «ψυχοθεραπευτές», αλλά και από πολλές ομάδες και σχολές.
«Ορισμένες σχολές έχουν περίεργα ονόματα, χωρίς σαφή σχέση με αυτό που στην πραγματικότητα πρεσβεύουν, αλλά πιστά στον πατέρα-θεμελιωτή της μεθόδου. Για το λόγο αυτό δίνουν την εντύπωση εσωτερικών αιρέσεων υπό την αρχηγία ενός γκουρού. Περιθωριακοί άνθρωποι, εχθρικοί απέναντι στους καθιερωμένους θεσμούς, βρήκαν ανταπόκριση και δημιούργησαν τα δικά τους ιδρύματα…[Δυστυχώς] το γεγονός ότι είναι κανείς γιατρός, ακόμη και ψυχίατρος δεν αποτελεί επαρκή εγγύηση»[12] για ο,τιδήποτε. Η οικονομική εκμετάλλευση συνυπάρχει με παράλογες ή και ταπεινωτικές πρακτικές και τελετουργίες, με συναισθηματική ή και σεξουαλική κακοποίηση των ασθενών/πελατών από τους ψυχοθεραπευτές τους[13]. Οι ψυχοθεραπευτικές παρεκκλίσεις ταλανίζουν τα τελευταία χρόνια εκατομμύρια ανθρώπους.
«Η σχέση μεταξύ θεραπευτή και ασθενούς/πελάτη παίρνει συχνά προεκτάσεις καταστροφικής λατρείας, με το θεραπευτή να ελέγχει όλο και περισσότερο την καθημερινή ζωή του πελάτη, αλλά και την κοσμοθεωρία του. Αποτέλεσμα αυτής της κατάχρησης της εξουσίας και της διαστροφής είναι η δημιουργία ψυχοθεραπευτικών σεκτών. Ασυνείδητοι επαγγελματίες αυτοδιορίζονται στο ρόλο του ανώτερου οδηγού και ηγέτη· οι πελάτες και μερικές φορές και οι εκπαιδευόμενοι [ψυχοθεραπευτές] ωθούνται να παραδώσουν τη διαδικασία λήψης των δικών τους αποφάσεων στο θεραπευτή. Χαρακτηριστικές τεχνικές σεκτών χρησιμοποιούνται για να επιφέρουν αλλαγή στη συμπεριφορά, όχι για βελτίωση του πελάτη, αλλά προς όφελος του θεραπευτή»[14]. Οι εναλλακτικές ψυχοθεραπείες. Οι τρελές θεραπείες. Οι επικίνδυνες θεραπείες.
2. Μακριά από τη λογική και την επιστήμη
Ζούμε σε μια εποχή που έχει χαρακτηρισθεί ως η «εποχή της ψυχοθεραπείας». Η εκρηκτική άνοδος της ψυχοθεραπείας έρχεται ως αποτέλεσμα διαφόρων αιτίων και κυρίως της μυθοπλασίας που καλλιεργείται συστηματικά - πρόκειται για τους μύθους περί ψυχοθεραπείας που αναλύσαμε και καταρρίψαμε στο Α’ μέρος. Εξειδικευμένοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η «ψυχοθεραπευτική ιδεολογία έχει υποσκελίσει τα θρησκευτικά ή πολιτικά συστήματα πεποιθήσεων, παράγοντας διαρκή αισθήματα κατωτερότητας. Με τον υπαινιγμό ότι οι άνθρωποι δεν είναι “καλά” και ότι χρειάζονται ψυχοθεραπευτική βοήθεια με κάθε πλευρά της ζωής τους, η ψυχοθεραπευτική ιδεολογία καλλιεργεί … μια συνεχή ανάγκη για ψυχοθεραπεία».[15]
Από την άλλη, οι καταναλωτές υπηρεσιών ψυχικής υγείας βρίσκονται πραγματικά στο σκοτάδι όταν πηγαίνουν να συναντήσουν έναν ψυχοθεραπευτή. Όταν πας στον ορθοπεδικό, στον οδοντίατρο κτλ. γνωρίζεις τι να περιμένεις.[16] Ο ασθενής/πελάτης που προσφεύγει στον ψυχοθεραπευτή χαρακτηρίζεται συχνά από άγνοια, αφέλεια, ευπιστία, δέος προς τον «ειδικό» και σχεδόν πάντα είναι ευάλωτος. Και γίνεται πιο ευάλωτος όταν έχει αποδεχθεί την ψυχοθεραπευτική ιδεολογία ότι οι άνθρωποι χρειάζεται να αλλάξουν ή να «αυτοεκπληρωθούν».[17] Όταν έχει χειραγωγηθεί να πιστέψει στους ψυχοθεραπευτικούς μύθους, ο άνθρωπος κινδυνεύει ποικιλοτρόπως, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Να τονιστεί ότι «η ψυχοθεραπεία δεν είναι ένα σετ ουδέτερων “τεχνικών” που μπορούν να εφαρμοστούν “με επιστημονικό τρόπο”, οπουδήποτε, με επωφελή αποτελέσματα. Μια πληθώρα από επιλογές [συχνά ακραίες και επικίνδυνες] αναμένουν οποιονδήποτε αναζητά την προσωπική αλλαγή για θεραπευτικούς λόγους ή για λόγους “αυτοεκπλήρωσης”».[18] Η ψυχολογία δε βασίζεται σε αντικειμενικές σταθερές, αλλά σε ένα «σύστημα υποκειμενικών προκαταλήψεων».[19]
Είναι αξιοσημείωτα τα λόγια του διακεκριμένου ψυχιάτρου Fuller Torrey: «Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται από τους δυτικούς ψυχιάτρους είναι, με λίγες εξαιρέσεις, ακριβώς στο ίδιο επιστημονικό επίπεδο με τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται από τους γιατρούς μάγους… Οι μοναδικές εξαιρέσεις είναι κάποιες σωματικές θεραπείες, συγκεκριμένα οι φαρμακοθεραπείες και οι ηλεκτροθεραπείες, οι οποίες έχει αποδειχθεί σε αξιόπιστες μελέτες ότι είναι αποτελεσματικές στο να επιφέρουν ψυχιατρική αλλαγή».[20] Η κορυφαία ψυχολόγος και καθηγήτρια στο Berkley, Dr Margaret Thaler Singer, έγραφε: «Τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει στην κοινωνία μας μία τάση απομάκρυνσης από την επιστήμη και τη λογική σκέψη και στροφής στο μαγικό τρόπο σκέψης»[21]. Αυτό είναι το αποτέλεσμα των τάσεων που εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1960 και οδήγησαν στη δημιουργία διαφόρων ρευμάτων που έγιναν γνωστά ως «η Νέα Εποχή»[22]. Παράλληλα, παρουσιάστηκε τότε και ένα άλλο Νεο-εποχίτικο «σύνδρομο», το ενδιαφέρον για «αυτοβελτίωση» και «αυτογνωσία», το οποίο βρίσκεται στον πυρήνα πολλών ανατολικών συστημάτων και παραθρησκευτικών ομάδων. Το κίνημα της «Νέας Εποχής» χαρακτηρίζεται από την πίστη σε ένα ολιστικό σύμπαν και την πίστη στις δήθεν απεριόριστες δυνάμεις του ανθρώπου, καθώς και από την υιοθέτηση ανατολικοθρησκευτικών δοξασιών και αποκρυφιστικών πρακτικών. Στα πλαίσια αυτά γεννήθηκαν και οι νέες ψυχοθεραπείες, οι εναλλακτικές ψυχοθεραπείες, ή «ολιστικές ψυχοθεραπείες». Ο αριθμός τους ολοένα και αυξάνει και μαζί και οι άνθρωποι που τις επιλέγουν ή αναγκάζονται να τις υποστούν: ψυχιατρικά ασθενείς, άνθρωποι ταλαιπωρημένοι από τα πάθη τους, άνθρωποι που αναζητούν καθοδήγηση, παιδιά φορτωμένα βάρη ασήκωτα από το περιβάλλον τους, μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, ψυχικά υγιείς άνθρωποι στο όνομα της δήθεν πρόληψης ή της υποτιθέμενης προσωπικής ανάπτυξης.
3. Κλειδιά αναγνώρισης των εναλλακτικών ψυχοθεραπειών
Οι νέες ψυχοθεραπείες έχουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
01. Έχουν ως βάση ή εμπλέκουν φιλοσοφικές αντιλήψεις, μεταφυσικές υποθέσεις, πνευματικότητα, θρησκευτικές πρακτικές, ψευδοεπιστήμη. Έχουν αμφιλεγόμενη ή ανύπαρκτη επιστημονική ταυτότητα.
02. Βασίζονται σε μια «ολιστική θεώρηση» του ανθρώπου, του κόσμου και της ψυχικής διαταραχής. Ισχυρίζονται ότι με τις τεχνικές τους προσεγγίζουν «ολόκληρο τον άνθρωπο, ως σώμα, νου και ψυχή». Σύμφωνα με την «ολιστική θεώρηση», όλα σχετίζονται με όλα, όλα είναι ένα και όλα κινούνται σε μια κυκλική πορεία· ο Θεός λογίζεται ως μία παγκόσμια δύναμη ή ενέργεια που ταυτίζεται με το σύμπαν· «ο Θεός, το Σύμπαν και ο άνθρωπος είναι ένα». Οι εναλλακτικές ψυχοθεραπείες προσπαθούν να ενεργοποιήσουν τις δήθεν κρυμμένες δυνάμεις του όλου ανθρώπου, με στόχο την αυτοθεραπεία.
03. Αρνούνται την ύπαρξη σωματικού/νευρολογικού προβλήματος. Δεν δέχονται ότι μια ψυχική πάθηση μπορεί να έχει βιολογικό υπόστρωμα, να οφείλεται σε βλάβες του εγκεφάλου ή να έχει βιοχημικά αίτια[23] .
04. Θεωρούν ότι η ανακάλυψη της αιτίας ταυτίζεται με τη θεραπεία. «Ψάξε την ψυχή σου, το παρελθόν σου για να βρεις την αιτία του προβλήματος και αμέσως θα θεραπευτείς». Να επισημανθεί ότι η αιτία ορίζεται με βάση τη φιλοσοφική κατεύθυνση του εκάστοτε θεραπευτή. «Με το να υποδύεσαι, να ξαναϋποδύεσαι, να αισθάνεσαι και να εκφράζεις τα συναισθήματά σου με θεατρινίστικο τρόπο όλα ξαφνικά θα ξεκαθαρίσουν και θα βελτιωθούν».[24]
05. Δεν θεωρούν κανέναν ασθενή/πελάτη υπεύθυνο ή με ελαττώματα στο χαρακτήρα του. Πιστεύουν ότι η αιτία του προβλήματος είναι πάντα εξωγενής. «Ψάξε να βρεις αυτόν ή αυτό που φταίει». Η απόδοση ευθύνης θα οδηγήσει -υποτίθεται- στη λύση του προβλήματος. Συχνά ο θεραπευτής στρέφει τον ασθενή εναντίον της οικογένειάς του. Ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας λογίζονται υπεύθυνα για τα προβλήματα που έχει ο πελάτης. «Ο ασθενής καταδιώκεται, ο θεραπευτής είναι ο σωτήρας του».[25]
06. Ο ψυχοθεραπευτής μεταγγίζει τα δικά του προβλήματα στη θεραπεία ή μεταδίδει τις δικές του πεποιθήσεις, ψυχολογικές, φιλοσοφικές ή θρησκευτικές. «Αντί να θεραπεύουν, αυτοί οι “τρελοί” θεραπευτές κατηχούν τους ασθενείς στη δική τους κοσμοθεωρία».[26] Σε κάποιες περιπτώσεις εμφυτεύουν και ιδέες στο μυαλό του ασθενούς.
07. Ο ψυχοθεραπευτής διδάσκει στον πελάτη μια μυθολογία περί ανθρώπινης συμπεριφοράς ή ψυχικής πάθησης, όπως ότι οι άνθρωποι έχουν περασμένες ζωές, ότι ο ασθενής είναι θύμα απαγωγής εξωγήινων, ότι με την ύπνωση θα ανακληθούν μνήμες για ο,τιδήποτε του συνέβη ποτέ, ότι το να ξαναζήσει το τραύμα της γέννησης θα τον απελευθερώσει από όλα τα ενοχλητικά συμπτώματα που έχει κ.α.
08. Υπάρχει μία ερμηνεία για τα πάντα, την οποία χειραγωγείται να αποδεχθεί ο ασθενής για όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, π.χ. για όλα δήθεν φταίει το τραύμα την ώρα της γέννησης, η υποτιθέμενη κακοποίησή του στην παιδική ηλικία, η πολλαπλή προσωπικότητα[27] κ.α.
09. Ο ασθενής διδάσκεται και ενθαρρύνεται να χρησιμοποιεί την ειδική φρασεολογία που χρησιμοποιεί ο θεραπευτής ως μέρος της μυθολογίας του ή της αγαπημένης του θεωρίας. Αυτό ενισχύει το μύθο. Για παράδειγμα: ο πελάτης πρέπει να μάθει πώς να πέφτει σε έκσταση και να δημιουργεί μία περασμένη ζωή, πώς να εντοπίζει και να αγκαλιάζει το «εσωτερικό του παιδί», πώς να «βιώνει», πώς να βλέπει τον εαυτό του και τους άλλους «ολιστικά» κτλ. Πρέπει να μάθει εκφράσεις όπως: «κάνω αντίσταση», «κάνω άρνηση», «προήλθα από δυσλειτουργική οικογένεια» κ.α.[28]
10. Χρησιμοποιούνται εσφαλμένες λίστες για να τσεκάρουν οι ασθενείς τα πιθανά συμπτώματά τους. Αν ο ασθενής τσεκάρει αρκετά από τα σημεία στη λίστα, ο θεραπευτής του εξηγεί ότι πάσχει από τη Χ ασθένεια που αποδίδεται στον Ψ παράγοντα. Οι λίστες είναι γεμάτες με γενικές δηλώσεις με τις οποίες οι περισσότεροι άνθρωποι θα συμφωνούσαν -π.χ. με φράσεις όπως «Δεν μου αρέσει να μιλώ μπροστά σε μεγάλο ακροατήριο», «Δεν μου αρέσει να πηγαίνω στον οδοντίατρο», «Συχνά αισθάνομαι κουρασμένος», κ.ο.κ. Μόνο επιστημονική διάγνωση δε γίνεται έτσι, αλλά οι πελάτες καθοδηγούνται να δεχτούν αυτού του τύπου τις ψευδείς διαγνώσεις.[29] Μάλιστα, αν δε συμφωνήσουν με την ερμηνεία του θεραπευτή, τότε τους λένε ότι «κάνουν άρνηση».[30]
11. Χρησιμοποιούνται ασυνήθιστες, γελοίες, ταπεινωτικές ή εξωφρενικές πρακτικές: π.χ. ζητείται από τον ασθενή να φορέσει πάνες και να πίνει από μπιμπερό, να βυζαίνει το μαστό της θεραπεύτριας, να ουρλιάζει, να γδύνεται μπροστά στο θεραπευτή ή μπροστά στα άλλα μέλη της ομάδας, να ανακαλύψει «προηγούμενες ζωές του» αφήνοντας το θεραπευτή να τον υπνωτίσει, να περπατά με τα τέσσερα παριστάνοντας την αγελάδα, να γελά ή να κλαίει επί ώρες, να ακούει να τον βρίζουν[31] και πολλά άλλα εντελώς απαράδεκτα.
12. Σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται αποκρυφιστικές πρακτικές και τελετουργικά, επικλήσεις, επικοινωνίες με δαιμονικά πνεύματα, που έχουν ως αποτέλεσμα ο άνθρωπος να υπόκειται κατά την ψυχοθεραπεία σε δαιμονικές επιδράσεις.
13. Συχνά οι μέθοδοι αυτές διατείνονται ότι μπορούν να θεραπεύσουν ένα ευρύ φάσμα ψυχικών ή μερικές φορές και σωματικών προβλημάτων.
14. Ο ψυχοθεραπευτής αποκτά εξουσία στη ζωή του ασθενούς. Συχνά υπαινίσσεται ότι και μόνο η συνάντηση μαζί του θα οδηγήσει σε θεραπεία. Ο θεραπευτής γνωρίζει ό,τι έγινε στο παρελθόν του ασθενούς, ακόμα και αυτά που δεν θυμάται ο ασθενής! Γνωρίζει τι είναι καλύτερο για τον ασθενή, γι’ αυτό του λέει «να μην κάνει παιδιά» ή να «μην ξαναδεί την οικογένειά του».
15. Ο ασθενής αποκόπτεται από το οικογενειακό, φιλικό και επαγγελματικό περιβάλλον του και ενθαρρύνεται να σχετίζεται μόνο με το θεραπευτή ή τα άλλα μέλη της ομάδας. Κάποιες φορές υπάρχει και σεξουαλική εκμετάλλευση.
Στο σημείο αυτό είναι αναγκαία μία διευκρίνιση. Τα χαρακτηριστικά-κλειδιά που αναλύθηκαν αποτελούν επικίνδυνα δομικά στοιχεία κυρίως των εναλλακτικών ψυχοθεραπειών, τα οποία ωστόσο συναντώνται τα τελευταία χρόνια και στις συμβατικές ψυχοθεραπείες. Δηλαδή, ακόμα και σε επιστημονικές προσεγγίσεις των ψυχικών νοσημάτων, ακόμα και σε επίσημους επιστημονικούς φορείς έχουν εισχωρήσει φιλοσοφίες και μέθοδοι ψευδοθεραπείας και πλάνης. Ενδεικτικά να αναφερθεί ότι «στο σύστημα πεδίων της Αμερικανικής Ψυχολογικής Ένωσης (American Psychological Association – APA)… ταξινομείται η υπνοθεραπεία … και η παραψυχολογία»[32].
Θα εξετάσουμε τώρα κάποιες εναλλακτικές ψυχοθεραπείες που, μολονότι έρχονται σε αντίθεση με την τεκμηριωμένη ψυχιατρική, είναι ευρέως διαδεδομένες. Η κάθε μία από αυτές αποτελεί -θα λέγαμε- και έναν μύθο θεραπείας, περισσότερο ή λιγότερο αληθοφανή.
4. Η πνευματική ψυχοθεραπεία
«Η πνευματική ψυχοθεραπεία ξεκινά με την επανα-διάγνωση όλων των συμπτωμάτων από την άποψη των απεριόριστων δυνατοτήτων του ανθρώπου… και την ανεξάντλητη φύση του θεϊκού δυναμικού μας».[33] Εδώ ανήκουν διάφορες μορφές ψυχοθεραπείας που συνδέονται με μυστικιστική μύηση[34] ή χρησιμοποιούν διαλογισμό και άλλες ανατολικοθρησκευτικές πρακτικές για τη θεραπεία ήπιων αλλά και σοβαρών ψυχικών παθήσεων. Οι μέθοδοι αυτές είναι γνωστές ως «πνευματική ψυχολογία», «βουδιστική ψυχολογία», «πνευματική ψυχιατρική», «βουδιστική ψυχοθεραπεία». Οι ασκούντες αυτές τις μεθόδους ιδρύουν ενώσεις, όπως τη «Διεθνή Ένωση Πνευματικής Ψυχιατρικής»[35], η οποία «ιδρύθηκε το 1994 για να προωθήσει την ενσωμάτωση της πνευματικής διάστασης στην μοντέρνα ιατρική, ψυχολογία και ψυχιατρική». Τα μέλη της Ένωσης αυτής, που προέρχονται από πολλές χώρες, προσπαθούν να δημιουργήσουν μια νέα «ψυχο-πνευματική ιατρική»[36] προσανατολισμένη στο βουδισμό, τον ταοϊσμό και τον αποκρυφισμό.
Η διείσδυση του βουδισμού στην ψυχολογία υπήρξε καθοριστική στην ανάπτυξη της πνευματικής ψυχοθεραπείας. «Από ιστορική άποψη, μια μορφή-κλειδί στην εισαγωγή του βουδισμού στη δυτική ψυχολογία ήταν ο D.T. Suzuki, ένας Ιάπωνας δάσκαλος του Ζεν, ο οποίος συνεργάστηκε με τον Erich Fromm για να προβούν στην πρώτη μείζονα σύνθεση της ψυχανάλυσης και της βουδιστικής σκέψης».[37] Καρπός της συνεργασίας αυτής υπήρξε το βιβλίο «Ζεν βουδισμός και ψυχανάλυση», την εισαγωγή του οποίου έγραψε ο Καρλ Γιουνγκ και στο οποίο ο Erich Fromm τόνιζε: «Υπάρχει ένα αδιαφιλονίκητα αυξανόμενο ενδιαφέρον για το Ζεν βουδισμό μεταξύ των ψυχαναλυτών…Η μελέτη του Ζεν Βουδισμού είχε ζωτική σπουδαιότητα για μένα και…, όπως πιστεύω, είναι σημαντική για όλους τους μελετητές της ψυχανάλυσης».[38] «Ο Suzuki επηρέασε επίσης την Karen Horney και άλλους ψυχολόγους της μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εποχής».[39] Πολλά βιβλία γράφτηκαν έκτοτε με θέμα τη βουδιστική ψυχολογία, το ζεν και την ψυχοθεραπεία.
Το 1961 ο φιλόσοφος και θρησκειολόγος Alan Watts έγραφε χαρακτηριστικά: «Αν κοιτάξουμε βαθιά σε τρόπους ζωής όπως το Βουδισμό και τον Ταοϊσμό, τη Βεδάντα και τη Γιόγκα, δεν βρίσκουμε ούτε φιλοσοφία ούτε θρησκεία… Βρίσκουμε κάτι που μοιάζει περισσότερο με την ψυχοθεραπεία».[40] Το 1962 ιδρύθηκε στην Καλιφόρνια το κέντρο του Nεο-εποχίτικου κινήματος του Ανθρώπινου Δυναμικού, το Ινστιτούτο Esalen. Αυτός ήταν ο χώρος που πρωτο-ενώθηκαν οι μέθοδοι της ανθρωπιστικής ψυχολογίας με τις ανατολικές φιλοσοφίες και πρακτικές. Έτσι, αναπτύχθηκαν εκεί πολλές νέες, εναλλακτικές ψυχοθεραπείες, όπως το Ψυχόδραμα, η Πρωτογενής θεραπεία, η Βιοενεργειακή θεραπεία, η θεραπεία Gestalt[41] κ.α. Στην ουσία, οι φιλοσοφίες και οι πρακτικές της Ανατολής άρχισαν να μετασχηματίζονται σε «συστήματα ψυχοθεραπείας»[42]. Και πολλοί δυτικοί κλινικοί ψυχολόγοι, θεωρητικοί και ερευνητές, ενσωμάτωσαν τις βουδιστικές πρακτικές ακόμα και σε συμβατικές ψυχοθεραπείες[43] - πρακτικές όπως ασκήσεις χαλάρωσης, αναπνοής, καθοδηγούμενης φαντασίας, οραματισμού, ανταλλαγής «ενέργειας», δημιουργία μαντάλα και ατέλειωτοι διαλογισμοί: διαλογισμός σύνδεσης με τον «Ανώτερο Εαυτό», διαλογισμός συγχώρεσης, διαλογισμός του «μητρικού τραύματος», διαλογισμός για να ξεπεράσει κανείς το μίσος, το θυμό, τη ζήλεια, τις φοβίες, την κατάθλιψη. «Σήμερα η βουδιστική επιρροή παρατηρείται στην εμπειρική έρευνα που έχει ως αντικείμενο τόσο την ψυχοσωματική ιατρική όσο και την ψυχοθεραπεία».[44] Να αναφέρουμε κάποια παραδείγματα δημοφιλών μεθόδων. Η «Διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία»[45] που ενσωματώνει βουδιστικές ιδέες και τεχνικές, έμπνευση της εκπαιδευμένης στο Ζεν καθηγήτριας ψυχιατρικής Dr Marsha Linehan.[46] Η «Γνωσιακή θεραπεία Επίγνωσης»[47] μια άλλη μέθοδος που συνδυάζει στοιχεία γνωσιακής προσέγγισης με βουδιστικές πρακτικές διαλογισμού[48]. Η θεραπεία Morita του Γιαπωνέζου ψυχιάτρου Shoma Morita, μια μορφή ψυχοθεραπείας επηρεασμένη από το Ζεν[49]. Η θεραπεία Naikan, μια μέθοδος αυτο-στοχασμού που επινόησε ο Βουδιστής Yoshimoto Ishin και χρησιμοποιείται στη συμβουλευτική ψυχικής υγείας, τη θεραπεία εξαρτήσεων, την επανένταξη αποφυλακισμένων, σε σχολεία και επιχειρήσεις στην Ιαπωνία και πρόσφατα και στην Αυστρία και τη Γερμανία[50]. Η θεραπεία Hakomi μια μέθοδος που εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 και έχει ρίζες στο Βουδισμό και τον Ταοϊσμό.[51]
Αλλά και η ινδουιστική φιλοσοφία έχει ασκήσει επίδραση κυρίως στην υπερπροσωπική ή διαπροσωπική (transpersonal) ψυχολογία[52]. Επίσης, στο χώρο της ψυχοθεραπείας έχουν ασκήσει επιρροή ο Δαλάι Λάμα[53] και ο γκουρού Aurobindo με απόψεις που προσπαθούν να συμφιλιώσουν το βουδισμό και την ανατολική φιλοσοφία με τη δυτική ψυχοθεραπεία[54].
5. Η θεραπεία μέσω αναδρομής
Μια άλλη μορφή ψυχοθεραπείας που γίνεται όλο και πιο δημοφιλής είναι η ψυχοθεραπεία μέσω αναδρομής σε περασμένες ή μελλοντικές ζωές. Η αναδρομή γίνεται μέσω ύπνωσης. Υπενθυμίζουμε εδώ την παρεμφερή θεραπεία μέσω ανάκλησης απωθημένων μνημών από την παιδική ηλικία του ασθενούς, μια επικίνδυνη -όπως είδαμε- θεραπεία που ανακαλεί ψευδείς μνήμες οι οποίες ουσιαστικά προκαλούνται από την ύπνωση που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια αυτής της ψυχοθεραπείας. Η ύπνωση ακόμα και όταν ονομάζεται «κλινική» ή «θεραπευτική ύπνωση» είναι μια πολύ αμφιλεγόμενη τεχνική, για την οποία δεν υπάρχει κοινά αποδεκτή επιστημονική θεωρία. Ο καθηγητής ψυχιατρικής Thomas Szasz χαρακτήριζε την ύπνωση ως «τη θεραπεία μιας ψευδοεπιστήμης»[55], ο ψυχίατρος Fuller Torrey την εξίσωνε με τη μαγεία[56], άλλοι επιστήμονες τη θεωρούν επικίνδυνη[57]· και γενικά είναι χαρακτηριστική η έλλειψη επιστημονικής ομοφωνίας σχετικά με την υπνοθεραπεία. Κοινά παραδεκτές όμως είναι οι ρίζες και η ιστορική πορεία της ύπνωσης που βασίζονται στον αποκρυφισμό. Γιόγκι, σαμάνοι, μέντιουμ χρησιμοποιούν εδώ και χιλιάδες χρόνια την ύπνωση η οποία κατατάσσεται στις καταστάσεις αλλαγμένης συνειδητότητας (altered states of consciousness) με όλους τους κινδύνους που αυτές συνεπάγονται[58]. Η σύγχρονη πρακτική της ύπνωσης, η οποία χρησιμοποιείται σε διάφορες ψυχοθεραπείες σήμερα, έχει τις ρίζες της στο 18ο αιώνα στην αποκρυφιστική πρακτική του Γερμανού γιατρού και αστρολόγου Franz Anton Mesmer.
«Οι ψυχολόγοι-θεραπευτές που ασχολούνται με την ανάλυση και θεραπεία των παλινδρομήσεων σε προηγούμενες ζωές ισχυρίζονται ότι κάθε ψυχολογικό τραύμα είναι μια έμμεση υπενθύμιση ενός καρμικού μοτίβου που έχουμε να επεξεργαστούμε, για να ελευθερωθούμε και να εξελιχθούμε ψυχικά».[59] Σύμφωνα με αυτή την ψυχοθεραπευτική μυθολογία, η θεραπεία θωρείται «σαν αποκατάσταση της ροής της σωματικής, συναισθηματικής και ευρύτερα ψυχικής ενέργειας [και] ο σκοπός της αναδρομής είναι να άρει κάποια συναισθηματικά μπλοκαρίσματα ή ψυχικές αγκυλώσεις…Και μόνο το γεγονός μιας αναδρομής [ισχυρίζονται] μπορεί να εξαφανίσει συμπτώματα, φοβίες και δυσλειτουργίες που δεν είχαν υποχωρήσει με καμιά άλλη ψυχοθεραπευτική τεχνική ή άλλου είδους θεραπευτική εφαρμογή. Η θεραπευτική αναδρομή, όχι μόνο μπορεί να επιτύχει τη θεραπεία εκεί που άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις έχουν αποτύχει, αλλά θεραπεύει ολοκληρωτικά και απόλυτα»[60].
Πώς γίνεται η θεραπεία με τη μέθοδο της υπνωτικής αναδρομής; Μας εξηγεί ο Dr Bruce Goldberg, βιολόγος, οδοντίατρος και ψυχολόγος, εκπαιδευμένος στην κλινική ύπνωση από την επίσημη Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ύπνωσης: «Σ’ αυτό τον τύπο της θεραπείας, το παν είναι η διαδικασία. Τα γιατί δεν έχουν σημασία[61]…Αυτό που πετυχαίνω γενικά με τους ασθενείς μου είναι μια κάθαρση ενέργειας ή μια αύξηση του ρυθμού δόνησης των εγκεφαλικών κυμάτων άλφα (υποσυνείδητο)…Δυστυχώς, η μη ανεπτυγμένη ψυχή…λειτουργεί στο σημερινό σώμα μας με σχετικά χαμηλή συχνότητα δόνησης…Επειδή ο σκοπός του κάρμα -και κατά συνέπεια της διεργασίας της μετενσάρκωσης- είναι να εξαγνίσει την ψυχή, πρέπει να αυξήσει κατά κάποιον τρόπο αυτή τη συχνότητα…Η κάθαρση είναι η διαδικασία με την οποία ο υπνοθεραπευτής εισάγει το υποσυνείδητο του ασθενούς στο υπερσυνείδητο ή ανώτερο εγώ. Το υπερσυνείδητο επίπεδο του νου είναι τέλειο και έτσι, η προσπέλαση αυτού του επιπέδου ή η άντληση από αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια ανύψωση του ενεργειακού επιπέδου του υποσυνείδητου του ασθενούς. Η θεραπεία επιτυγχάνεται με την άντληση από το υπερσυνείδητο»[62]. Και συνεχίζει ο Dr Bruce Goldberg: «Το μοναδικό επίπεδο που με ενδιαφέρει σε μια συνεδρία υπνοθεραπείας είναι το ενεργειακό…δηλαδή η συχνότητα ρυθμού δόνησης του επιπέδου άλφα ή υποσυνειδήτου του ασθενούς…Μόλις αυξήσουμε τη συχνότητα δόνησης του ασθενούς σε ένα νέο όριο … αυτό το νέο επίπεδο ή ρυθμός εγκαθιδρύεται»[63] . Έτσι, σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, επέρχεται η θεραπεία των ψυχικών νοσημάτων μέσω αναδρομής σε μια προηγούμενη ζωή, ή μεταφοράς σε μεγαλύτερη ηλικία ή μεταφοράς σε μια μελλοντική ζωή. Με αυτές τις τεχνικές υποτίθεται ότι φτάνει κανείς στο υπερσυνείδητο, όπου το υποσυνείδητο συναντά απεριόριστο απόθεμα «ενέργειας» και θεραπεύεται με διάφορους τρόπους άντλησης «ενέργειας»: με «σάρωση» των προηγούμενων ζωών, με επαφή με αγαπημένους εκλιπόντες, δασκάλους, οδηγούς ή με τον Ανώτερο Εαυτό, με λήψη πνευματικής καθοδήγησης, με απομάκρυνση προσκολλημένων οντοτήτων και φαντασμάτων, με επαφή με τις ψυχές των παιδιών πριν γεννηθούν[64]. Κατ’ αυτόν τον «επιστημονικό» τρόπο θεραπεύονται ψυχολογικά και ψυχιατρικά προβλήματα και αλλάζουν οι ζωές των ανθρώπων! Συχνά εντοπίζονται αιτίες ψυχικών νόσων και σε μελλοντικές ζωές, τις οποίες μελλοντικές ζωές αλλάζει -και αυτές- η θεραπεία μέσω υπνωτικής αναδρομής[65]! Εδώ καταλαβαίνει κανείς πόσο πιθανό είναι να βλαφτεί ο άνθρωπος που αφήνει τέτοιο άνοιγμα σε δαιμονική επήρεια.
6. Η συμβολοθεραπεία
Η συμβολοθεραπεία αποτελεί έμπνευση της ψυχοθεραπεύτριας Ulli Springett και «βασίζεται στις αρχές του Βουδισμού»[66]. Η θεραπεία γίνεται μέσω «θεραπευτικών συμβόλων» που λαμβάνονται από την «Ανώτερη Συνειδητότητα» μέσω διαλογισμών και επικλήσεων. Με διαλογιστικές ασκήσεις αναπνοής και οραματισμού ο άνθρωπος χρησιμοποιεί καθημερινά τα σύμβολα που έλαβε, για να θεραπεύσει τις ψυχολογικές και σωματικές παθήσεις του και για τη θεραπεία άλλων.
7. Η θεραπεία μέσω προγόνων
Η θεραπεία μέσω προγόνων συνιστάται για «φοβίες, ψυχολογικές και συναισθηματικές διαταραχές και μερικές φορές και για οργανικές παθήσεις». Τα ψυχολογικά προβλήματα ορισμένων πελατών θεωρείται ότι έχουν «προγονική προέλευση» και για να ξεπεραστούν και να θεραπευτεί ο άνθρωπος που πάσχει, θα πρέπει να θεραπευτεί πρώτα ο πρόγονός του, δηλαδή ο νεκρός θείος, παππούς, προ-πάππους κτλ. Βασικά αξιώματα εδώ είναι το «οικογενειακό κάρμα» που περνά από γενιά σε γενιά και η «προγονική ενέργεια» που ρέει μέσα στο άτομο. Οι δοξασίες αυτές που συνδέονται κυρίως με δόγματα του ταοϊσμού, του κομφουκιανισμού, του σιντοϊσμού και του βουδισμού θέλουν τους προγόνους να επηρεάζουν τους ζωντανούς είτε ως ψυχές είτε ως «ενεργειακά πρότυπα». Οι προγονικές επιρροές θεωρούνται ως «δυνάμεις του πεπρωμένου που δημιουργήθηκαν από συγκεκριμένες πράξεις των προγόνων όσο βρίσκονταν στη ζωή».[67] Η θεραπεία συνίσταται στην αποστολή «θεραπευτικής ενέργειας» στον πρόγονο και «στην κάθαρση και θεραπεία της μπλοκαρισμένης ενέργειας» μέσα στο οικογενειακό δέντρο.[68] Η συμβουλή προς εφαρμογή μάλιστα είναι ότι «σε μερικές συγκεκριμένες καταστάσεις, η πιο ισχυρή ενέργεια…είναι το “πνεύμα του Χριστού”»[69]. Οι άνθρωποι που επικαλούνται τα πνεύματα των προγόνων και λοιπά πνεύματα προσπαθούν μες την πλάνη τους να χειραγωγήσουν ακόμα και το Χριστό, δηλαδή αυτό που θεωρούν το πνεύμα του Χριστού, κάτι που αποτελεί βέβαια επικίνδυνη δαιμονική πρακτική. Ακολουθούνται αποκρυφιστικές «θεραπευτικές διαδικασίες» και σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται χρήση συμβόλων -ακόμα και του συμβόλου του χριστιανικού σταυρού- κρυστάλλων, αίματος ή εκκρεμούς. Με το εκκρεμές επιλέγεται «ένα συγκεκριμένο ομοιοπαθητικό φάρμακο ή ένα ανθοΐαμα Μπαχ για έναν πρόγονο [το οποίο στη συνέχεια τοποθετείται] πάνω σε μια κάρτα»[70] στην οποία έχει γραφεί το όνομα του προγόνου.
8. Η συστημική αναπαράσταση
Πολύ διαδεδομένη πλέον και στην Ελλάδα είναι η συστημική αναπαράσταση, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποκρυφισμού που έχει διεισδύσει και στο χώρο της ψυχολογίας. Η συστημική αναπαράσταση (εφεξής σ.α.) αποτελεί μέθοδο εφαρμογής της «Φαινομενολογικής Συστημικής Θεώρησης»[71], μιας προσέγγισης με «ολιστική οπτική» για τη ζωή και την ψυχική διαταραχή[72]. Η σ.α. θεμελιώθηκε τη δεκαετία του 1980 από τον Bert Hellinger ο οποίος και ονόμασε το έργο του «Βοήθεια Ζωής» (Lebenshilfe)[73]. Ο Bert Hellinger, πρώην Ρωμαιοκαθολικός ιερέας και ιεραπόστολος με οικουμενιστική εκπαίδευση, εγκατέλειψε το θρησκευτικό τάγμα για να ασχοληθεί με την ψυχανάλυση, την Πρωτογενή θεραπεία, τη θεραπεία Gestalt, την υπνοθεραπεία και το Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP). Η σ.α. έχει ήδη διαδοθεί σε 25 χώρες όπου είναι «ιδιαίτερα δημοφιλής σε εσωτεριστικούς και Νεο-εποχίτικους κύκλους»[74]. Στην Ελλάδα εισήχθη πριν από μία δεκαετία και εφαρμόζεται από ψυχολόγους/ψυχοθεραπευτές, αλλά και από δασκάλους ρέικι, αγγελοθεραπευτές και λοιπούς εναλλακτικούς θεραπευτές. Η κύρια εκπροσώπηση της μεθόδου γίνεται από το «Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger» το οποίο διοργανώνει μεγάλο αριθμό από ομιλίες, σεμινάρια και εργαστήρια για γιατρούς, ψυχολόγους, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό. Σεμινάρια της μεθόδου γίνονται σε αποκρυφιστικά φεστιβάλ, σε κέντρα διαλογισμού, αλλά και σε Πανεπιστήμια της χώρας μας και σε συνέδρια για «ψυχο-ειδικούς». Τα τελευταία χρόνια το «Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger» προσφέρει διετές και τριετές «Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα [που] απευθύνεται σε ψυχιάτρους, ιατρούς, ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, εκπαιδευτικούς, συμβούλους»[75].
Τα βασικά δόγματα της ψυχοθεραπείας αυτής έχουν ως εξής. «Σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες δρα ένα Ασυνείδητο Σύστημα Τάξεων, βασισμένο σε προκαθορισμένες Νομοτέλειες. Η παραβίαση αυτών των Τάξεων οδηγεί στη Μεταβίβαση Ενεργειακών Εμπλοκών από γενιά σε γενιά…[Πρόκειται] για άλυτα προβλήματα από Προγόνους, που τα επωμιστήκαμε ασυνείδητα. Αυτά τα ξένα από εμάς κομμάτια μπορούν να οδηγήσουν σε ψυχικές διαταραχές και ασθένειες».[76] «Σε κάθε σύστημα, … όπως η οικογένεια, κάθε μέλος συνδέεται άρρηκτα με τους άλλους με μία ενεργή δύναμη, που τους διαπερνά όλους και τους υπερβαίνει».[77] Κάθε μέλος της οικογένειας, ή του οποιουδήποτε συστήματος, είτε ζει είτε έχει πεθάνει, είναι «ενεργειακά παρόν» μέσα σε ένα «ενεργειακό» ή «πνευματικό πεδίο», το λεγόμενο «συστημικό πεδίο», στο οποίο «όλοι είναι συντονισμένοι με όλους»[78]. Το συστημικό αυτό πεδίο «μπορεί να περιγραφεί ως η διαγενεολογικά “αποτυπωμένη μνήμη” ενός συστήματος που περιλαμβάνει όλα τα μέλη του»[79]. Το πεδίο αυτό διέπεται από κάποιες «Αρχές» ή «Τάξεις», που αν παραβιαστούν επέρχεται ανισορροπία, η οποία ονομάζεται «εμπλοκή». Δηλαδή όταν οι δήθεν αρχές που διέπουν αυτό το υποθετικό πεδίο δεν τηρούνται -π.χ. όταν ένα μέλος του συστήματος της οικογένειας, ακόμα και κάποιος που έζησε γενιές πίσω, αποκλείστηκε ή απορρίφθηκε ή ξεχάστηκε- έχουμε «εμπλοκή» και κατόπιν «μεταβίβαση ενεργειακών εμπλοκών από γενιά σε γενιά», πράγμα που προκαλεί τις ψυχικές διαταραχές, τις παραβατικές συμπεριφορές κτλ. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο οι ψυχικές νόσοι κτλ. θεωρείται ότι έχουν «συστημική αιτία»[80] και η θεραπεία επέρχεται μέσω παρέμβασης στη «συστημική μνήμη» «ενός πεδίου που γνωρίζει»[81] και στέλνει αποκαλυπτικά μηνύματα «της κοσμικής γνώσης που ενυπάρχει άδηλα εντός μας και μας συνδέει με Όλους και με Όλα»[82]. Η σ.α., ουσιαστικά μια «πνευματική αναπαράσταση»,[83] έρχεται να αποκαλύψει αυτές τις «ενέργειες που είχαν μπει σε “λάθος” δρόμο»[84], να «ενεργοποιήσει το συστημικό πεδίο» και έτσι να φέρει τη «Λύση», δηλαδή την απεμπλοκή[85], που ταυτίζεται με τη θεραπεία.
«Αυτού του είδους η θεραπεία δεν είναι κάτι που ο ψυχοθεραπευτής “κάνει“ στον πελάτη»[86]. Ο θεραπευτής καλείται να εμπιστευθεί τη διαδικασία και, μαζί με τον ασθενή- να αφεθεί σε αυτήν. Η διαδικασία είναι και πάλι το παν και, για να θεραπεύσει, ο συντονιστής της σ.α. «εμπιστεύεται μια ανώτερη δύναμη»[87] η οποία καθοδηγεί τα τεκταινόμενα. Ο συντονιστής της σ.α. λειτουργεί ουσιαστικά ως μεσάζων, δηλαδή ως μέντιουμ, που μεταφέρει τα «κοσμικά μηνύματα» στους συμμετέχοντες, χρησιμοποιώντας και κάποιους όρους ψυχολογίας. Η σ.α. έχει ως κέντρο ένα «βιωματικό δρώμενο», συνήθως με διαλογισμό ή αποκρυφιστικά τελετουργικά, όπου ο άνθρωπος «συνδέεται» και μεταφέρει «συστημικές πληροφορίες» που «αποκαλύπτονται» στο συντονιστή-θεραπευτή ο οποίος και τις ερμηνεύει αποκρυφιστικά. Τις περισσότερες φορές η σ.α. συντελείται σε ομάδες που αποτελούνται από: α) «τον ενδιαφερόμενο», ο οποίος έχει ένα πρόβλημα και θέτει «ένα αίτημα», β) «τους εκπροσώπους» που επιλέγονται τυχαία από την ομάδα για να αναπαραστήσουν ζωντανά ή πεθαμένα μέλη της οικογένειας του ενδιαφερομένου ή του όποιου συστήματος, ή για να αναπαραστήσουν μια αφηρημένη έννοια -π.χ. την κατάθλιψη, την ασθένεια, το θάνατο και γ) «τους θεατές που παρατηρούν ενεργά» ή διαλογίζονται και βοηθούν «με την ενέργειά τους» να επιλυθεί το πρόβλημα. «Ο ενδιαφερόμενος ενθαρρύνεται να “στήσει” με περίσκεψη και εστίαση τους επιλεγόμενους εκπροσώπους κεντρικών μελών του συστήματός του στο χώρο, σύμφωνα με την εσωτερική του εικόνα για τη θέση που έχουν μέσα στο σύστημα. Μόλις γίνει αυτό, ο ίδιος αποσύρεται σε θέση παρατηρητού και οι εκπρόσωποι καλούνται να αντιληφθούν τι αίσθηση τους προκαλεί η συγκεκριμένη θέση. Ζέστη ή ψύχος, μούδιασμα, κάποιος πόνος, μία κράμπα ή μια ξαφνική εμφάνιση κάποιου έντονου συναισθήματος, όπως π.χ. θυμός, στους εκπροσώπους οδηγεί τον συντονιστή σε ήπιες παρεμβάσεις μέχρις ότου όλοι να αισθάνονται καλά, οπότε προκύπτει και η τελική εικόνα της αναπαράστασης, συνήθως εικόνα Λύσης. Συχνά οι εκπρόσωποι καλούνται να εκφέρουν ορισμένες «φράσεις δύναμης» που υπαγορεύει ο συντονιστής και αποτελούν εξισορροπητικές, θεραπευτικές παρεμβάσεις. Στην αναπαράσταση απαιτείται μέθεξη, η ενεργή δηλαδή και ολόψυχη συμμετοχή όλης της ομάδας στο δρώμενο… Κάθε αναπαράσταση λειτουργεί σαν ένα μυητικό κάλεσμα[88] σε όλους τους παρισταμένους».[89]
Κατ’ αυτόν τον τρόπο «θεραπεύονται» όχι μόνον άτομα και οικογένειες, αλλά και ευρύτερες ομάδες, έθνη και επιχειρήσεις. Τη δεκαετία του ’90 αναπτύχθηκε η «Συστημική Οργανωτική Αναπαράσταση» για επίλυση προβλημάτων σε οργανισμούς και επιχειρήσεις. Με το όνομα «Συστημική Συμβουλευτική Επιχειρήσεων και Οργανισμών» ή απλά «Συμβουλευτική Επιχειρήσεων» διαφημίζεται «επιχειρησιακή καθοδήγηση» (coaching) σε καταστήματα και επιχειρήσεις – αυτή η καθοδήγηση είναι η συστημική αναπαράσταση. Το 2006 το «Τουρκικό Ινστιτούτο Bert Hellinger» σε συνεργασία με Ελληνίδα ψυχοθεραπεύτρια διοργάνωσε στην Κωνσταντινούπολη διημερίδα σ.α. με θέμα «Το Τραύμα στην ιστορία της Τουρκίας και της Ελλάδας». Το 2008 στο διεθνές Συνέδριο Συστημικής Αναπαράστασης στη Γερμανία, μεταξύ των διαφόρων ομιλιών και βιωματικών από ψυχολόγους, γκουρού, σαμάνους, παρουσιάστηκε και βιωματικό με τίτλο «Κατανοώντας τους Νεο-Ναζί»· διαβάζουμε από την περίληψή του: «με αναπαραστάσεις περιλαμβάνουμε τους αποκλεισμένους από το σύστημα αρχαίους προ-Χριστιανικούς θεούς και βρίσκουμε δυνατότητες επίλυσης των συγκρούσεων με τους Νεο-Ναζί»[90].
Η εξέλιξη της σ.α. στην Ελλάδα είναι οι «Ομάδες Αρχετύπων» και τα «Σεμινάρια Αρχετύπων», όπου η αρχαιοελληνική φιλοσοφία, το αρχαιοελληνικό θέατρο, η μυθολογία, η επική ποίηση συνδέονται με τη σ.α. Η σ.α. συνδέθηκε με την συστημική επανάγνωση των μύθων, των τραγωδιών και των επών και τα αρχέτυπα που υποδηλώνονται εκεί.[91] «Με αναπαραστάσεις και τελετουργικές βιωματικές ασκήσεις»[92] επιχειρείται η αυτοθεραπεία μέσω ενός «μυητικού οδοιπορικού αυτογνωσίας» με κέντρο τη «Φιλοσοφία ως Θεραπεία»[93]. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Hellinger, «η συστημική αναπαράσταση παρέχει, ως φιλοσοφική κοσμοαντίληψη, υπηρεσία στο Θεό/Πνεύμα»[94]. Σε ποιο θεό και σε ποιο πνεύμα;
Οι συνέπειες της σ.α. είναι συχνά τραγικές και φτάνουν μέχρι την αυτοκτονία. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το 1997 αυτοκτόνησε μια γυναίκα μετά από συμμετοχή σε σ.α. στη Λειψία. Επίσης, ψυχιατρική κλινική στη Νότια Γερμανία έπρεπε να νοσηλεύσει διάφορους ασθενείς που έγιναν ψυχωσικοί έπειτα από τη συμμετοχή τους στις αναπαραστάσεις του Hellinger. Και άλλες περιπτώσεις ασθενών παρουσιάστηκαν στη Γερμανία οι οποίοι χρειάστηκε να υποβληθούν σε θεραπεία για ιδεοληψία που προκλήθηκε κατά τη διάρκεια συμμετοχής τους σε συνεδρίες του Hellinger το 2004. Αλλά και στην Ολλανδία υπάρχει ψυχιατρική αναφορά για τέσσερις περιπτώσεις ασθενών που παρουσίασαν ψυχιατρικές διαταραχές μετά τη συμμετοχή τους σε εργαστήρια σ.α.[95] Είναι γνωστό ότι οι αποκρυφιστές και τα θύματά τους συχνά καταλήγουν σε ψυχιατρικά ιδρύματα.[96] Σύμφωνα μάλιστα με σοβαρούς μελετητές, «παρατεταμένες δραστηριότητες με πνευματιστικές δυνάμεις οδηγούν σε συμπτώματα σχιζοφρένειας, γνωστά ως πνευματιστική ή μεντιουμιστική ψύχωση».[97]
9. Η θεραπεία μέσω αγκαλιάσματος (Holding Therapy)
Η θεραπεία μέσω αγκαλιάσματος (Holding Therapy) δημιουργήθηκε από την Jirina Prekop η οποία πήρε στοιχεία από την ομώνυμη μέθοδο της Martha Welch -μια αναπόδεικτης αποτελεσματικότητας μέθοδο για αυτιστικά παιδιά- και τα συνδύασε με τη σ.α. του Hellinger[98]. Το κράμα που προέκυψε είναι μια «θεραπεία» που βασίζεται «σε μια μορφή πνευματικότητας»[99] και «σε μια συμπαντική πηγή υπέρτατης δύναμης» που μεταμορφώνει τα αρνητικά συναισθήματα σε αγάπη, με την προϋπόθεση «οι πελάτες να βάζουν θετική ενέργεια στη διαδικασία»[100]. Η μέθοδος εφαρμόζεται συχνά σε γονείς και παιδιά, σε γονείς και ενήλικα παιδιά και σε ζευγάρια «που βιώνουν κρίση». Η θεραπεία γίνεται παρουσία και των δύο προσώπων. Να τονιστεί ότι «σε περιπτώσεις απουσίας ενός εκ των δύο προσώπων μεταξύ των οποίων υπάρχουν μπλοκαρισμένα συναισθήματα ή άλυτα θέματα από το παρελθόν (διαζευγμένα ζευγάρια, υπερήλικοι γονείς με ασθένεια, θάνατος του συζύγου ή του γονέα) η θεραπεία γίνεται με τη βοήθεια θεραπευτικού οραματισμού στην αγκαλιά ενός καλού φίλου ή συντρόφου»[101]. Δηλώνεται ότι η μέθοδος δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε ανθρώπους «με χρόνια αμφιθυμία, σε ψυχωσικούς και άτομα με μεταιχμιακή διαταραχή».[102] Συνιστάται «σε εφημερίους, νοσοκόμες, γιατρούς και ψυχοθεραπευτές».[103]
10. Η θεραπεία μέσω ονείρων
Είναι γνωστό ότι τα όνειρα χρησιμοποιούνται σε διάφορες συμβατικές ψυχοθεραπείες, οι οποίες ασχολούνται με τη «διερεύνηση, ανάλυση, μετάφραση και επεξεργασία των ονείρων». Η ερμηνεία των ονείρων βασίζεται στις διάφορες θεωρίες και υποθέσεις του εκάστοτε ψυχοθεραπευτή. Επιπλέον, σε διάφορες εναλλακτικές ψυχοθεραπείες χρησιμοποιείται η Νεο-εποχίτικη προσέγγιση των ονείρων, «η εργασία με τα όνειρα» (“dreamwork”) που αποτελεί μέρος της ψυχοθεραπείας ή συνιστά ξεχωριστή μέθοδο, τη μέθοδο της «ονειρικής θεραπείας». «Η Νεο-εποχίτικη εργασία με τα όνειρα … ενσωματώνει διάφορα στοιχεία από αρχαίες παγανιστικές (σαμανιστικές) μεθόδους ονείρων, από σύγχρονες πνευματιστικές αποκαλύψεις (π.χ. Edgar Cayce, “Seth”), Γιουνγκιανές τεχνικές και υπερπροσωπικές[104] («Ανατολικές») και ανορθόδοξες ψυχολογίες»[105]. Η κοινή πεποίθηση όλων των μορφών «εργασίας με τα όνειρα» είναι ότι τα όνειρα περιέχουν «έναν πλούτο κρυμμένης γνώσης, σοφίας και δύναμης»[106]. «Η Πηγή του ονείρου δείχνει στον ονειρευόμενο ποιες αρχετυπικές ενέργειες είναι περισσότερο δραστήριες μέσα του…ώστε να γίνουν συνειδητές και να ασχοληθεί μαζί τους».[107] Επισημαίνεται εδώ ότι όταν ακούμε για «ενέργειες» πρέπει να είμαστε υποψιασμένοι· και ως Χριστιανοί, τηρώντας τις εντολές της Αγίας Γραφής, αποφεύγουμε την ενασχόληση με τα όνειρα. Η Γραφή μας λέει να προσέχουμε για να μην απατώμαστε από τα όνειρα, διότι δε γνωρίζουμε πότε αυτά έχουν δαιμονική προέλευση. Ο Χριστιανός μέσα από τη Γραφή και τα φωτισμένα λόγια των αγίων καλείται να μην δίνει την προσοχή του στα όνειρα, αλλά αντίθετα να τα περιφρονεί. Δηλαδή, αυτό που για κάποιες ψυχοθεραπείες θεωρείται εργαλείο διάγνωσης και θεραπείας -το όνειρο- για το Χριστιανό αποτελεί γνωστό εργαλείο των δαιμονικών δυνάμεων.
Η «εργασία με τα όνειρα» ωθεί σε πνευματική σύγχυση και αποτελεί άνοιγμα στο απόκρυφο. Για παράδειγμα, η Γιουνγκιανή ανάλυση ονείρων. Σύμφωνα με σοβαρούς μελετητές, «όταν ο Γιουνγκ ψυχολογοποιεί και ομαλοποιεί απόκρυφες φιλοσοφίες και εσωτερικεύει πνευματιστικά φαινόμενα, πώς μπορούν οι θεραπευτές που εμπιστεύονται τις θεωρίες του να ξεχωρίσουν τις φυσιολογικές λειτουργίες της ανθρώπινης συνείδησης από την πνευματική εξαπάτηση, όπου τα [πονηρά] πνεύματα σκόπιμα αναζητούν να αποκρύψουν τις δραστηριότητές τους κάτω από ψυχολογικές έννοιες; Πώς μπορεί ο θεραπευτής που υποστηρίζει ζωντανές εσωτερικές συζητήσεις με τα υποτιθέμενα “αρχέτυπα” ή τις “εικόνες από τα όνειρα”, να γνωρίζει ότι ο ασθενής του δεν συνδιαλέγεται πραγματικά με ένα πνεύμα-οδηγό που χρησιμοποιεί την ιδέα των αρχετύπων ή των εικόνων στα όνειρα για να μπει στη ζωή του ανθρώπου;»[108] Αλλά και στο σαμανισμό τα πνεύματα καθοδηγούν το μάγο-σαμάνο πάλι μέσα από τα όνειρα.
Η αρχαιοελληνική πρακτική της ονειρικής θεραπείας με τη μέθοδο της εγκοίμησης στα Ασκληπιεία, στενά συνδεδεμένη με θεούς και πνεύματα, αναβιώνει στις μέρες μας. Κάποιοι ψυχοθεραπευτές σήμερα ασκούν ψυχοθεραπεία «με τη μέθοδο του Ασκληπιού» και πηγαίνουν με τους ασθενείς τους «θεραπευτικά ταξίδια» στα Ασκληπιεία[109]. Εκεί διαλογίζονται, μερικές φορές παρακολουθούν και θεατρικές παραστάσεις[110], προσεύχονται στους αρχαιοελληνικούς «θεούς» και κυρίως στον Ασκληπιό[111], ο οποίος πιστεύουν ότι «είναι ένα αρχέτυπο, ένας ζων θεός, ένα ζωτικό σύνολο ενεργειών και εικόνων»[112]. Στη συνέχεια προετοιμάζονται για την εγκοίμηση: φτιάχνουν βωμούς και τυλίγονται τελετουργικά με σεντόνια και κουβέρτες[113]. Έπειτα έρχονται τα όνειρα ή οράματα, προϊόντα καθαρά δαιμονικής επίδρασης· βλέπουν διάφορα μπερδεμένα όνειρα που τα ονομάζουν «θεραπευτικά όνειρα», κάποιοι λένε ότι συναντούν και τον Ασκληπιό. «Ο Ασκληπιός εμφανίσθηκε [λέει, στο όνειρό μου] με τη μορφή ενός γενειοφόρου, ηλικιωμένου και σοφού άνδρα»[114]. «Η Ζωή γεύτηκε τη ζωντανή παρουσία του θεού της ιατρικής. Ένιωσε σαν να είχε λάβει τη θεία κοινωνία»[115]. Κατόπιν, η δουλειά του ψυχοθεραπευτή επικεντρώνεται στην ερμηνεία αυτών των ονείρων ή οραμάτων που υποτίθεται ότι «θα θεραπεύσουν ή θα μας διδάξουν πώς να θεραπευτούμε»[116]. Τα τελευταία χρόνια γίνονται γύρω μας διάφορα «εργαστήρια ονείρων», «σεμινάρια ονειρικής θεραπείας και εργασίας με τα όνειρα», «ονειρικής γιόγκα», «σεμινάρια για τα όνειρα ως πύλες αυτογνωσίας και αυτοπραγμάτωσης», όλα από ψυχολόγους-ψυχοθεραπευτές. Η ονειρική θεραπεία παρουσιάζεται σε περιοδικά αστρολογίας αλλά και σε συνέδρια ψυχολογίας και ψυχιατρικής στην Ελλάδα[117].
11. Η θεραπεία μέσω Διεργασίας (Process Work)
Η μέθοδος αυτή αποτελεί παρακλάδι της Γιουγκιανής ψυχολογίας, αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1970 από τον Γιουγκιανό αναλυτή Arnold Mindell και βασίζεται στον Ταοϊσμό, το σαμανισμό και το Βουδισμό ζεν[118]. Περιλαμβάνει οραματισμούς, διαλογισμούς, «εργασία με τα όνειρα» και χρήση της μαντικής μεθόδου του I-Ching.[119] Κεντρικές έννοιες εδώ είναι η «διεργασία» και το «ονειρόσωμα». Ο Mindell διευκρινίζει ότι η διεργασία είναι αυτό «που οι Κινέζοι αποκαλούν Τάο».[120] Στόχος του ψυχοθεραπευτή αυτής της μεθόδου είναι να ανακαλύψει τη «διεργασία» του κάθε ασθενούς –που μπορεί να είναι για παράδειγμα ο θυμός, η ασθένεια, ακόμα και ο θάνατος- και στη συνέχεια να κατευθύνει τον ασθενή να ακολουθήσει την όποια «διεργασία» του. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Mindell για κάποιον καταθλιπτικό ασθενή του: «Η διεργασία του σώματός του μου έλεγε ότι ήθελε να πεθάνει και έπρεπε να πεθάνει. Κάλεσα τον ψυχίατρό του και του ανακοίνωσα ότι ήμουν πεπεισμένος ότι η διεργασία αυτού του ανθρώπου ήταν να πεθάνει. “Δεν θέλω να πεθάνει”, είπα, “αλλά πιστεύω ότι θα πρέπει να του επιτρέψουμε να κάνει αυτό που του χρειάζεται και που, στην περίπτωση αυτή, είναι να πεθάνει”. Του εξιστόρησα το όνειρο του αρρώστου»[121]. Ο άνθρωπος τελικά αφέθηκε να πάει σπίτι του και λίγο αργότερα αυτοκτόνησε. Το ονειρόσωμα, εξηγεί ο Mindell, είναι «το πνεύμα του σώματός σας, …είναι ένας σηματωρός πολλαπλών καναλιών που αναζητά την προσοχή σας μέσα από τα όνειρά σας, τα σωματικά προβλήματα και τα προβλήματα σχέσεων…Το ονειρόσωμά μας είναι και το σώμα του κόσμου».[122] «Το ονειρόσωμά σας είστε εσείς, αλλά είναι και το σύμπαν».[123] «Αυτή η θεωρία του παγκόσμιου ονειροσώματος … αντικατοπτρίζεται στη γιουγκιανή ανακάλυψη του συλλογικού ασυνείδητου και στην ανατολική έννοια του Άτμαν».[124] Και συνεχίζει ο Mindell: «Την εκπαίδευση που χρειάζεται για να ζήσεις το ονειρόσωμά σου μπορείς να τη βρεις σε μαθήματα σαμανισμού».[125] Και την εκπαίδευση στη μέθοδο αυτή μπορείς να τη βρεις και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε μαθήματα του Τομέα Ψυχολογίας.[126]
Επίλογος
Το πού οδηγούν όλα αυτά γίνεται ξεκάθαρο και από τα λόγια του Dr David Elkins, καθηγητή ψυχολογίας και προέδρου της Αμερικανικής Εταιρείας Ψυχολογίας. Η ψυχολογία, συνοψίζει ο καθηγητής, αποτελεί έναν από τους «οκτώ εναλλακτικούς δρόμους προς το ιερό»,[127] έναν δρόμο «για μια καινούργια, μη-θρησκευτική πνευματικότητα».[128] Οι ψυχοθεραπείες, εναλλακτικές ή συμβατικές, αποτελούν ούτως ή άλλως την εναλλακτική ενασχόληση με την ψυχή[129], ενασχόληση που φανερώνει οντολογικά κενά, οδηγεί στην αυταρέσκεια και μερικές φορές κλείνει και το δρόμο για τη μετάνοια.
[1]. http://www.brainyquote.com/quotes/quotes/o/ottorank195619.html
[2]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, Το Βήμα, 2007, σελ. 66
[3]. Ο βιταλισμός αποτελεί δοξασία του αποκρυφισμού και πρεσβεύει ότι οι ζωντανοί οργανισμοί κατέχουν μια μη-φυσική εσωτερική δύναμη ή ενέργεια, που τους χαρίζει την ιδιότητα της ζωής. Το μεταφυσικό δόγμα του βιταλισμού έρχεται σε αντίθεση με τα δόγματα του Χριστιανισμού.
[4]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, Jossey-Bass Publishers, 1996, σελ. 8.
[5]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτέρω, σελ. 126-128
[6]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτ., σελ. 126
[7]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτ., σελ. 127
[8]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτ., σελ. 127-128
[9]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ 9
[10]. Κατά τους Ινδουιστές «άβαταρ» είναι η ενσάρκωση κάποιας θεότητας. Στο πλαίσιο των Νεο-εποχίτικων σεμιναρίων αυτοβοήθειας, «άβαταρ» είναι ο «υπεράνθρωπος» που δήθεν μπορεί να πετύχει τα πάντα και να αποκτήσει τη «φώτιση».
[11]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 198
[12]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτ., σελ. 138
[13]. Marybeth F. Ayella, Insane Therapy – Portrait of a Psychotherapy Cult, Temple University Press 1998, σελ. 170-171 & “Crazy” Therapies, ένθ.ανωτ., σελ. 133-165 κ.α.
[14]. Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 142
[15]. Marybeth F. Ayella, Insane Therapy, ένθ. ανωτ., σελ. 169
[16]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 200
[17]. Marybeth F. Ayella, Insane Therapy, ένθ. ανωτ., σελ. 172
[18]. Marybeth F. Ayella, Insane Therapy, ένθ. ανωτ., σελ. 173
[19]. Carl Jung, Εισαγωγή στην ψυχολογία του Γιουνγκ, Ιάμβλιχος, 1994, σελ. 103
[20]. Torrey, E. Fuller, M.D. 1986. Witchdoctors and Psychiatrists: The Common Roots of Psychotherapy and Its Future. Rev.ed. of The Mind Game. Northvale, N.J: Jason Aronson, σελ. 11
[21]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 202
[22]. ένθ. ανωτ.
[23]. R.T. Carroll, The Skeptic’s Dictionary, Wiley, 2003, σελ. 316-320
[24]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 202
[25]. R.T. Carroll, The Skeptic’s Dictionary, ένθ. ανωτ., σελ. 319
[26]. R.T. Carroll, The Skeptic’s Dictionary, ένθ. ανωτ., σελ. 320
[27]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 210
[28]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 212
[29]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 17
[30]. Dr Margaret Thaler Singer & Janja Lalich, “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ., σελ. 213
[31]. Πολλά σχετικά στοιχεία στα : Insane Therapy & “Crazy” Therapies, ένθ. ανωτ.
[32]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, Αλκυών, 2000, σελ. 57.
[33]. www.spiritualpsychotherapy.net/id10html
[34]. Dr Bernard Brusset , Οι Ψυχοθεραπείες, ένθ. ανωτ., σελ. 100-101
[35]. International Association of Spiritual Psychiatry
[36]. www.essence-euro.org/iasp
[37]. Harvard Review of Psychiatry, Greek Edition, εκδόσεις Πιτσιλίδη, Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.49
[38]. D.T. Suzuki, Erich Fromm, Richard De Martino, Ζεν Βουδισμός και ψυχανάλυση, Μπουκουμάνη, 1979, σελ. 105
[39]. Harvard Review of Psychiatry, ένθ. ανωτ., Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.49
[40]. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_and_psychology
[41]. Ζάννα Αρχοντάκη – Δάφνη Φιλίππου, 205 βιωματικές ασκήσεις για εμψύχωση ομάδων, Καστανιώτης 2003, σελ. 22
[42]. Άβατον, τεύχος 63, Αύγουστος 2006, σελ. 71
[43]. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_and_psychology
[44]. Harvard Review of Psychiatry, ένθ. ανωτ., Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.49
[45]. Dialectical Behavioural Therapy (DBT)
[46]. Harvard Review of Psychiatry, ένθ. ανωτ., Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.49
[47]. Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT)
[48]. Η ψυχοθεραπεία MBCT αναπτύχθηκε από τους Zindel Segal, Mark Williams και John Teasdale, με βάση το πρόγραμμα «Mindfulness-Based Stress Reduction» του Jon Kabat-Zinn.
[49]. www.artoflow.com/archives/15
[50]. www.todoinstitute.org/naikan.html
[51]. www.hakomiinstitute.com/About/intro.html
[52]. Harvard Review of Psychiatry, ένθ. ανωτ., Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.49
[53]. Πρόσφατο παράδειγμα η έκδοση του βιβλίου του ψυχολόγου Daniel Goleman : Καταστροφικά συναισθήματα. Ένας επιστημονικός διάλογος με το Δαλάι Λάμα
[54]. Harvard Review of Psychiatry, ένθ. ανωτ., Volume 12, No 2, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2004, σελ.53
[55]. http://www.psychoheresy-aware.org/hypnos93.html
[56]. Dr John Ankerberg, & Dr John Weldon, Encyclopedia of New Age Beliefs, Harvest House Publishers,1996, σελ. 314
[57]. Δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε ορισμένες κατηγορίες ασθενών. Κάποιοι νευροεπίστημονες θεωρούν ότι βλάπτει το μετωπιαίο λοβό και προκαλεί κατάθλιψη.
[58]. Όπως υποβολιμότητα, διάσπαση προσωπικότητας, άνοιγμα σε πιθανές δαιμονικές επιρροές.
[59]. Άβατον, Φεβρουάριος 2008, σελ. 83.
[60]. Yoga World, Ιούνιος-Ιούλιος 2005, σελ. 67
[61]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, ένθ. ανωτ., σελ.55
[62]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, ένθ. ανωτ., σελ.52
[63]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, ένθ. ανωτ., σελ. 54
[64]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, ένθ. ανωτ., σελ. 56
[65]. Dr Bruce Goldberg, Η θεραπεία της ψυχής, ένθ. ανωτ., σελ. 176-183
[66]. Ulli Springett, Συμβολοθεραπεία, Κυβέλη, 2003, σελ. 14
[67]. David Furlong, Προγονική θεραπεία, Αλκυών, 2005, σελ. 39
[68]. David Furlong, Ο θεραπευτής είναι μέσα σου, Αλκυών, 2001, σελ.251
[69]. David Furlong, Ο θεραπευτής είναι μέσα σου, ένθ. ανωτ., σελ.251
[70]. David Furlong, Προγονική θεραπεία, ένθ. ανωτ., σελ. 165
[71]. Ενημερωτικό τεύχος 2007-2008 του Ελληνικού Ινστιτούτου Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger, σελ.5
[72]. Η συστημική θεωρία έχει δεχθεί κριτική από επιστήμονες σχετικά με το αξίωμά της ότι «όλα σχετίζονται με όλα».
[73]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης (Ε.Ι.Σ.Α), 2007, σελ. 71
[74]. http://www.xs4all.nl/~afa/alert/engels/hellinger_e.html
[75]. http://www.anaparastasi.gr/education.asp
[76]. Από σχετικό διαφημιστικό φυλλάδιο
[77]. Holistic Life, Μάρτιος-Απρίλιος 2005, σελ. 10
[78]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, ένθ. ανωτ., σελ. 68
[79]. Εναλλακτική Δίοδος, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008, σελ. 31
[80]. Bert Hellinger, Η κρυφή συμμετρία της Αγάπης, εκδ. Medicum, 2002, σελ. 324
[81]. Holistic Life, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2005, σελ. 4
[82]. Εναλλακτική Δίοδος, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008, σελ. 31.
[83]. Bert Hellinger, Ευτυχία που διαρκεί, ένθ. ανωτ., σελ. 107
[84]. Yoga World, Δεκέμβριος 2008, σελ. 78
[85]. Συλλογικό έργο του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, Σώμα υγιές σε νου υγιή, Ελληνικά Γράμματα 2005, σελ. 220
[86]. Bert Hellinger, Η κρυφή συμμετρία της Αγάπης, ένθ. ανωτ., σελ. 329
[87]. http://www.hellinger.com/international/english/hellinger_lectures_articles/2001_taipei_familiy_constellations.shtml
[88]. οι υπογραμμίσεις δικές μας
[89]. Holistic Life, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2005, σελ. 4.
[90]. http://www.congress08.iam-youare.org/downloads/Congress_Program_2008.pdf
[91]. Δημήτρης Σταυρόπουλος, Η Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση, Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης (Ε.Ι.Σ.Α), 2007, σελ. 77
[92]. Από σχετικό διαφημιστικό φυλλάδιο
[93]. http://www.anaparastasi.gr/sch10.asp
[94]. Δημήτρης Σταυρόπουλος, Η Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση, ένθ. ανωτ., σελ.75-76
[95]. http://www.xs4all.nl/~afa/alert/engels/hellinger_e.html
[96]. www.johnankerberg.org/Articles/new-age/NA0705W2.htm
[97]. www.ankerberg.com/Articles/new-age/NA0605W2.htm
[98]. Dr Jirina Prekop, Η Ευφυία της Καρδιάς, Θυμάρι, 2005, σελ.11
[99]. http://www.prekop-festhalten.de/en/publications/articles/holding-therapy.html
[100]. http://www.prekop-festhalten.de/en/publications/articles/excerpt.html
[101]. Εναλλακτική Δίοδος, Ιανουάριος-Μάρτιος 2008, σελ. 28
[102]. http://www.prekop-festhalten.de/en/publications/articles/holding-therapy.html
[103]. http://www.prekop-festhalten.de/en/prekop.html
[104]. transpersonal
[105]. Dr John Ankerberg, & Dr John Weldon, Encyclopedia of New Age Beliefs, ένθ. ανωτ., σελ. 195
[106]. ένθ. ανωτ.
[107]. Stephon Kaplan-Williams, The Elements of Dreamwork, Rockport, 1991 στο : Jack Raso “Alternative” Healthcare – A Comprehensive Guide, Prometheus Books, 1994, σελ. 184
[108]. Dr John Ankerberg, & Dr John Weldon, Encyclopedia of New Age Beliefs, ένθ. ανωτ., σελ. 201
[109]. Συμβουλευτική (Π. Ασημάκης), Φεβρουάριος-Απρίλιος 2005, σελ. 40-42
[110]. Dr Edward Tick, Η θεραπεία της ψυχής μέσα από όνειρα, σελ. 329
[111]. Dr Edward Tick, Η θεραπεία της ψυχής μέσα από όνειρα, ένθ. ανωτ., σελ. 252-255
[112]. ένθ. ανωτ., σελ. 243
[113]. ένθ. ανωτ., σελ. 256, 284
[114]. ένθ. ανωτ., σελ. 338
[115]. ένθ. ανωτ., σελ. 288
[116]. ένθ. ανωτ., σελ. 329
[117]. http://www.epsep.org.gr/apFiles/Conferences/pdf/12osunedrio/ProgrBook.pdf
[118]. http://www.processwork.org/about.htm
[119]. Arnold Mindell, Συνομιλώντας με το σώμα που ονειρεύεται, Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, Ελληνικά Γράμματα, 1997, σελ. 44
[120]. ένθ.ανωτ., σελ. 45
[121]. ένθ.ανωτ., σελ. 42
[122]. ένθ.ανωτ., σελ. 107
[123]. ένθ.ανωτ., σελ. 99
[124]. ένθ.ανωτ., σελ. 105
[125]. Arnold Mindell, The Shaman’s Body, Harper Collins, 1993, σελ. 23.
[126]. http://clin.psych.uoa.gr/index.php?module=htmlpages&func=display&pid=89
[127]. Dr David N. Elkins, Πέρα από τη θρησκεία, Κυβέλη, 2005, σελ. 12
[128]. Dr David N. Elkins, Πέρα από τη θρησκεία, ένθ. ανωτ., σελ. 18
[129]. Dr David N. Elkins, Πέρα από τη θρησκεία, ένθ.ανωτ., σελ. 15
Πηγή:
https://www.im-glyfadas.gr/01/01/01010072.asp
<>